|
| |
|
| bÖ:oiËtk owqy
mwpyd xox¥Ky
| ‘fËkd exlxo’ dwËi GKxU AwËixkKwd xa‰ Uøw‰ ÌKwËdw ÌbËmk xgbøiwd kwRdyxZ, xixlUwxk, AaêdyxZ I owiwxRK Dewbwd†Ëlwk eÞcwdZ 12xU oÔPK xdkyqw KËk ‘gøaê gw AKwjêKk kwÄÛ’-Gk owxUêxfËKU BoÖø KËk awËK„ G†Ëlwk iËcø ovxgcwd Agšw, xdkwe£wpydZw, eÞxZkqwpydZw, gwËR AaêdyxZ Ggv Aoi DdítËdk ewmwewxm ewgxlK owxhêo, iwdgwxcKwk, iwdgewPwk, hÓkwRÐdxZK Pwe Ggv gxpËbêmyt pþæËqe eÞhÙxZ DËlöLËjwMø„ eÞxZxU eËtËëU ÌbËmk iËcø MËr owËr 9 Ggv ogêËiwU 114 bmxiK 2 eËtëU ÌeËt mynêþÿwd AxcKwk Kkwt ‘gøaê kwËÄÛ’k ÌLZwgxU Ìowiwxltwk KewËl RÖËUËQ„ oÖbwËdk S×xlËZ 113, xR¹wgÖËtk 112 bmxiK 5, mwËbk 110 bmxiK 9 Ggv BkwËKk hwËM eËrËQ 110 bmxiK 6 eËtëU KËk„
G gøwewËk ÌKwËdwB oËëbp ÌdB Ìj, Ìowiwxltw gZêiwËd GidB GK Ìbm ÌjLwËd mwxìæ ÌdB, Awaê-owiwxRK Ddítd ÌZw bÔËkk Kaw bÖB bmK cËk KwjêKk ÌKwËdw okKwkI ÌdB ÌoLwËd„ og RwZyt eÞxZÅwd AKwjêKk awKwt ÌbmxUk ÌdËMxUh BËiR xgËmð gÉl exkxPZ„
Ky KwkËY Ìowiwxltw G ejêwËt GËo Ìe^#Ql? KwkwB gw Gk Rdø bwty? G ÌaËK gwvlwËbËmk G iÖpÔËZê xK xKQÖ ÌmLwk kËtËQ? ÌowiwxltwdkwI ÌZw AwiwËbk iËZw ÌpwËiwxRxdtwo gw oio£ò RwxZ! Zwkw ogwB ÌbLËZ ÌiwUwiÖxU GKB kKi„ GKB hwnw, gYê Ggv mZKkw 100 hwM Axhdí ciêwgl¹yk iËcø ÌKwd xgËkwËck fËl gZêiwËd ZwËbk GB lŒwKk exkYxZ? AwiwËbk iËZw owxpZø-ovÆÚxZËeÞxiK Ggv xgRËtk BxZpwo I HxZpøoiÙ¦ GKKwËlk MxgêZ Ìbm Ìowiwxltw ÌKdBgw MÙpjÖ¦, AkwRKZw I lÖUewËUk kwRËZò exkYZ pËt ÌMl?
o®i ÌaËK §wbm mZw²y ejêìæ Ìowdwxl Acøwt xQl Ìowiwxltwk„ ZwËbk dZ×d dZ×d AËdK mpk ÑZxk Awk Axgmðwoø kKËik DdítËdk þôÙxZ eÖkËdw xbËdk XwKwk Kaw þôkY KxkËt Ìbt„ dgi mZw²yËZ eÞxZxÅZ pt BDËkwËek gr gr mpËkk GKB AwbËl ÌiwMwxboÖ mpk„ DdítËdk cwkwgwxpKZw PËl eËdËkw mZK ejêìæ„ oÖlZwd Awpib BgËd BgÛwxpi Awl MwRyk ÌdZÚËZò 1543 owËl Ìowiwxltwdkw ‘IBdw bwMw’k jÖ˦ BxaIxetwd-eZ×êxMR Ìj#a gwxpdyËK ejêbÖþæ KËk BxaIxetwk xZd-PZ×aêwvm bLl KËk Ìdt„ Gkek Ìfé, xgÛxUm, BZwxl AËdËKB GËlw„ Ìowiwxltwd gyk, eÞgwbeÖkØn iÖpwóib AwgbÖlöwp pwowd pR ÌaËK xfËk GËo ÌbËLd, Zwk Ìbm xgÛxUm KËlwxdk AìæhÖê£ß pËt ÌMËQ„ GidxK, xgÛxUm ÑoxdKkw AwgbÖlöwpËK xdR ÌbËm XÖKËZ ejêìæ gwcw xbËt xgxdiËt Aaê bwxg KËkxQl„ AxMíiÔxZê cwkY KËk pwRy AwgbÖlöwp pwowd Pr ÌiËk gËod bLlKwky GK xgÛxUm ÌodwËK„ Aùe oiËtk iËcøB AËRt eÞxZËkwc MËr ÌZwËld„ xgÛxUmkw ZwB Zwk dwi Ìbd ‘iøwW Ìiwlöw’„ 1936 owËlk ÌiwMwxboÖ UwDËdk Qxg ÌbLËl opËRB lwlgwËMk ÌKlöw gw ÌowdwkM^wIËtk eÖkwd ÌPpwkw Ìj KwËkw ÌPwËLk owiËd RòlRòl KkËg„
‘AwxfÝKwk xmv’ gw ‘pdê Ag AwxfÝKw’ glw pt ÌowiwxltwËK„ Awkg owMk I ÌlwxpZ owMËkk ÌKwl ÌN^Ën Bxkx¢tw, xRgÖxZ, BxaIxetw I Ìowiwxltw xiËl iwdxPË¢ M¡wËkk xmËOk AwKÚxZk iËZw ÌbLwt gËlB RwtMwxUk G dwiKkY„ ÌlwxpZ owMËkk iÖËL Agþÿwd gËl Ìowiwxltw icøeÞwPø I AwxfÝKwk owËa gøgowt-gwxYËRø xgËmn hÓxiKw ewld KËk awËK„ hwkZ owMkI GLwËd GËo xiËlËQ„ AdøhwËg glw jwt, †kØZòeÔYê GB Ìh#ËMwxlK ÌK#mlMZ AgþÿwdB Ìowiwxltwk Iek owiÛwRøgwbyËbk ÌlwlÖebÙxÄk iÔl KwkY„ gZêiwËd xVK gËŠweowMk I P›MÞwi gëbk xdËt Gid P¢ßwìæB PlËQ„ eÞwt 6 lwL 38 pwRwk gMêxKËlwxiUwk AwtZËdk Ìowiwxltwt AwdÖiwxdK 14 xixltd RdovLøwk Ìgxmk hwM gwo KËkd Dgêk hÓxi, xgËmnZ RÖgw I ÌmËgl dbyk DeKÓlgZyê AéËl„ iw¢ 15-20 hwM iwdÖËnk gwo mpkwéËl„
þñwcydZw jÖ˦k oit (1960) Ìowiwxltw AwxfÝKwk MÞwiyY MYZËìèk iËWl gËl ewúPwËZø LøwxZ lwh KËkxQl„ 1969 owËl Zbwdyìæd ÌowxhËtZ BDxdtËdk owpwËjø Awxiê Kiw«wk owCb gwky (Ìowiwxltwdkw ZwËK xotwb gwky gËl WwËKd) ZuKwlyd ÌeÞxoËWëU AwgbÖk kxmb Awly ÌmkiwKêËK pZøw KËk qiZw bLl KËkd„ xZxd Ìowiwxltwk HxZËpøk owËa oŠxZ ÌkËL MËr ÌZwËld PyËdk AwbËl ‘ÑgšwxdK oiwRZìè’„ xdËRËK ÌNwnYw KËkd RøwËl owCb gw KiËkW owCb xpËoËg„ kwÄÛyt og eÞxZÅwd RwZytKkY KËk GKdwtKZìè eÞxZÅw KËkxQËld„ ÌowiwxltwdËbk Rdø AËdK hwËlw KwRI xZxd KËkËQd„ xdØ ÌaËK DâP og ejêwËtk xmqwB ogwk Rdø gwcøZwiÔlK I AÐgZxdK KËkxQËld„ xmqwlËt eÞËZøËKk Rdø K×kAwd xmqwËK gwcøZwiÔlK KËkxQËld, jwk KwkËY GLËdw og ÌowiwxltwdB oÖëbk KËk K×kAwd xZlwItwZ KkËZ oqi„ owgêRdyd kÕe xbËZ Ìowiwxltwd hwnw Ìkwiwd pkËf ÌlLw PwlÖk gøgþÿw xZxdB KËkËQd, ÌjidxU iwlt hwnwk ÌqË¢ iwpwxak Ìiwpwóib KËkËQd„ GKUwdw 1991 owl ejêìæ qiZwt ÌaËK ‘lwl ÌNwrw bwgxrËt’ Ìgrwd KiËkW owCb gwky„
ÌowiwxltwËK AwtË£ kwLw bÖB ekwmx£ß AwËixkKw I ÌowxhËtZ BDxdtd DhËtk Rdø †kØZòeÔYê xQl„ Gk iÔl KwkY Awikw AwËMB gËlxQ„ owBb gwkyËK GK ejêwËt ÌowxhËtZ BDxdtd ZøwM KkËl ¢ßצ pËt xZxd ZwËbk owËa AwËMk og Ñi¢y P×x£ß gwxZl KËk Ìbd„ gxpûKwk KËkd þemêKwZk xghwM†ËlwËZ KiêkZ WRd WRd kØm DeËbÄw„ AwdÖMËZøk iþæK Ggwk S×^ËK eËr ewúPwËZøk xbËK„ ÌbmxUk eZd iÔlZ ZLd ÌaËKB ÂkØ pt„ Ìowiwxltwdkw gËl awËKd, kwxmtwk Kaw iËZw 1977-78 owËl BxaIxetw Aw¢ßiYB xQl gwky eÞmwoËdk ogËPËt gr hÖl, xVK ow¥wi ÌpwËod Ìjid AwËixkKwk hÖtw eÞxZmÞØxZ ÌiwZwËgK BkwK cµvËok gyR gÖËdxQËld K×ËtZ Aw¢ßiY KËk„ BxaIxetwk bLlKÚZ JexdËgxmK AwiËlk Ìowiwxltwk §ye†Ëlw (Ìj†ËlwËZ GLËdw Ìowiwxltwdhwnykw gwo KËkd) K±w Kkwk ek ÌowxhËtZ BDxdtd Ìowiwxltw ÌaËK oiaêd eÞZøwpwk KËk Ìdt„ xKDgw I ÌowxhËtZ xiËl owCb gwkyk AeÞxZËkwcø pþæ o‰×xPZ KkËZ gwcø KËk„ GB AéËl Ìd#-þÿwedwk Ìiwqi oÖËjwM ÌhËg owCb gwkyk ‘dZ×d ÌeÞxiK’ ÌgËm AwËo jÖ£ßkwÄÛ„ 1989 owl ejêìæ IËbk Awmygêwb AgøwpZ awËK„ xgxdiËt ÌRwËU AaêdyxZ I owixkK LwËZk dwi KËk gQkeÞxZ 100 xixltd WlwËkk ‘eøwËKR xWl’, xVK ÌjidxU ÌRdwËkl ewkËhR Ìiwmwkkf ÌeËtËQd gÖËmk ZawKxaZ Itwk Ad ÌUkËkk ÌeÞxiK ÌoËR„
ÌowiwxltwËK gøaê kwÄÛ KkËZ GKdwtK owBb gwkyËK AwËixkKw I kwxmtw BâQwiËZw gøgpwk KËkËQ„ AwËkKxU oZø Kaw pËlw, gwvlwËbËmk iËZw ÌowiwxltwkI Kewl Lwkwe„ hwËlw eÞxZËgmy ÌdB„ eÔgê ÌaËKB ÌowiwxltwxgËkwcy KiêKw¡ I xgxâQdíZwgwby AwËëbwld eÞxZËgmy Ìbm BxaIxetw ÌaËK DuowxkZ pËt AwoËQ„ IxbËK BxaIxetw pËlw ekwmx£ßk Awšwgp„ ÌMw¢yt gw ÌMwÅyMZ §ë§ ÌowiwxltwËZ AwËM ÌaËKB xQl„ bÖdyêxZËZ AwKŸ xdixŒZ ÑþñkwPwky gwky eÞmwoËdk xdtìèYpydZwk oÖËjwËM ÌoxUI iwawPwrw xbËt IËV„ xgËbÛwpy gøgowty ÌdZw Awly iwpxb Ggv xixlUwxk Kiw«wk fwkwp AwBxbb ÌiwMxboÖ Aw¢ßiY KËk gËod„ 1991 owËlk 26 RwdÖtwxk gwky jÖËMk Agowd NËU„ Zwkek jw pItwk ZwB-B ÂkØ pËt ÌMl„ kwÄÛyt Ìodwgwxpdy gËl xKQÖ kBl dw„ Kiw«, mÙáLlw GËK GËK LËo eËr oóeÔYê xdtìèYpyd pËt erl Ìowiwxltw„ Aþè PËl ÌMl UÛwBgwl xlWwk, MWfwbwk I boÖøËbk (jwkw oiÖËbÛk RwpwR ejêìæ xQdZwB gw xRxói KËk Aaê bwxg KËk) pwËZ„ ÂkØ pËlw AkwRKZw, WwKwxZ I lÖUewËUk kwRZò„ bÖ:oiËtk owqy Ìowiwxltwdkw þñËbmhÓxi ÌQËr ÌgxkËt erËld eÙxagyËZ„ 100 mZwvm xmxqZ Ggv AZøìæ AxZxaekwtY Ìowiwxltwd RwxZ Ggv GK oitKwk ‘göwK Wwti«’Ëbk dZ×d exkPt pËlw ‘jwjwgk’„ AKwjêKk ZË£òk G Ìjd ofl KwjêKkY!
1975 owËlk AwËkK ‘gøaê kwÄÛ’ xoxKËik KwxpdyI ÌiwUwiÖxU GKB kKi„ bÖ:oiËtk G Ìjd AwËkK owqy„ iw¢ 7 pwRwËkk GKU× Ìgxm gMê xKËlwxiUwk AwtZËdk q×bÛ kwÄÛ xoxKiËK hwkZ 22Zi eÞËbm gwxdËt AìæhÖê£ß Kkwk AwM ejêìæ 300 gQk cËk Ìg#¦ ciêwgl¹y ÌPwxMtwl kwRwkw mwod KkËZd„ iwdÖn†Ëlw ogwB ÌbLËZ GKB kKi„ Ìgxmk hwMB Ìdewxl gvËmw¨ÔZ Ggv xpëbÖ I Ìg#¦ ciêwgl¹y„ xpiwlËtk ewbËbËm Qxgk iËZw owRwËdw GKxU Ìbm„ eÞwKÚxZK Ìo#ëbËjêk lylwhÓxi I eÞwPyd ohøZwk xdbmêd, xoxKËik eÖkËdw dwi xpëbÖ cËiêk ÌbgZwk dwiwdÖowËk xQl ‘BëbÛxKl’ Aaêwu BëbÛ ÌbËgk gwMwd„ iwdxPË¢ gÖËrw AwOÖËlk iËZw ÌbLËZ„ xoxKËik Pwk ewËm kËtËQ exúPigŠ, hÖUwd, PyËdk xZgµZ I Ìdewl„ xgËmðk ejêUKËbk KwËQ ‘pU þeU’ gËl exkxPZ xQl xoxKi„ xKìç nrjìè ZwËbkËKI QwËrxd„
xoxKËik ogêËmn jÖgkwR elËWd dixMtwl qiZw MÞpËYk AwËM 1960 owËl xdDBtKê exk¸iY KËkd„ ZLd owqwu ÌiËl AwËixkKwd cdwXø ÌiËt Ìpwe K×ËKk„ Ìg#¦ kyxZ AdÖjwty xgËtI KËkd ZwËK„ gÙ¦ kwRw Zwxm dixMtwl iwkw jwd 1963 owËl„ Ggwk dZ×d I ogêËmn ÌPwxMtwl kwRw pËld AwËixkKwd ÌiËtk gk elËWd„ hwkËZk Awmygêwb xdËt MVd KËkd ixìèohw„ GB AoiËt eÞxZËgmy Adø Ìbm†ËlwËZI kËtËQ hwkËZk ‘ekyxqZ-gìc×kw’ qiZwt„ kwRø pwkwËdwk iiêwxìæK MËùek Ìmn Acøwt pËlw, 1973 owËl pVwu Ìbmgøwey ÂkØ pËt jwt Pki ÌMwlËjwM I AxþÿkZw„ kwRw elËWËdk AqiZw oóeËKê hwËlw KËkB Rwdw xQl hwkZeìÿy og glËtk„ xoxKËik eÞxZkqwgøgþÿw ÌZw P×x£ß AdÖowËk gkwgkB hwkËZk pwËZ„ ÌdËpkØ 1947 owËl xgÛxUmËbk KwQ ÌaËK GhwËgB xmtwËlk KwËQ iÖkxM gMêw Ìbtwk iËZw xoxKËik KxaZ Ìþemwl ýUøwUwËok gøgþÿw KËk ÌkËL xMËtxQËld„ hwkZyt MYiwcøi BËZwiËcø owaêKhwËg xgmðgøwey eÞPwk KËk xoxKËik xgkØ˦ ‘AKwjêKk kwËÄÛk Z£ò’„ GkB cwkwgwxpKZwt oÖËjwM gÖËS 1975 owËl ÌbmxUËK oóeÔYêhwËg xMËl ÌfËl hwkZ„ ogêËmn kwRw elËWd KøwëowËk Aw¢ßwìæ pËt iwkw jwd mðÂkgwxr xdDBtËKê 1980 owËl„
gwvlwËbËmk exkËeÞxqËZ Awikw glËZ ewxk, AwiwËbk xeÞt ÌbmxU Ìowiwxltw gw xoxKi pItwk ejêwËt AwËoxd„ AwiwËbk eÞxZkqwgøgþÿw AwgwËkw NÖËk b^wrwËg, ‘Kiw« Ag ÌPBd’ bÛØZ xfËk AwoËg, ÌmwKËK mx£ßËZ exkYZ KËk Awgwk oóiÖLewËd AwiwËbk Ìodwkw cwxgZ pËgd, AìæZ G AwmwU×K× KkËZ PwB„ jZ AeeÞPwkB PwlwËdw ÌpwK dw ÌKd, KwËkw owcø ÌdB G ÌbmËK ‘AKwjêKk kwËÄÛ’ exkYZ Kkw„ AËdK ÌPÄw KËk hÖUwdËKI ewËkxd„ hÖUwd AwR xdRþñ eÞxZkqwgøgþÿw MËr Z×lËQ„ ÌdewËl AËdKgwk ‘ÌeÞw-Bx«twdkw’ mwod KËkËQd, GidxK hwkZyt Ìodwgwxpdy ejêìæ ÌoLwËd byNêxbd ÌiwZwËtd ÌaËKËQ„ KwR ptxd„ gké hwkZxgËkwcy mx£ßB xbd xbd ÌgËrËQ ÌoLwËd„ iwIgwbykw AwR Ìdewl mwod KkËQd„ mÛyl‰wk AgþÿwI AdÖkÕe„ ÌKwËdw eÞxZËgmyB hwkËZk ‘Axgmðwoy eÞhÖZò’ Pwt dw„ gÙpu kwËÄÛk DoKwxdiÔlK eÞPwkYw Ggv ZawKxaZ MËgnYw eÞxZËgbd gwvlwËbËmk MYiwcøËi eÞxZfxlZ dw pËl RwxZ Zwk AxþæZò o‰ËU KLËdw erËg dw„
kwÄÛxgšwdykw gËl awËKd, ÌiwU PwkxU Dewbwd xdËt GKxU KwjêKk kwËÄÛk ovšw xdkÕxeZ pt„ RdMY, okKwk, xdxbêÄ hÓL¡ I owgêËh#iZò„ ÌmËnw£ß bÖ’xU DewbwËdk iÔl xdtìèYKwkyËbk gwvlwËbËm Awikw dwi xbËtxQ gwvlwËbm kwBËflo I gwvlwËbm Ìodwgwxpdy„ jxb kwËÄÛk Dexk D£ß Dewbwd†Ëlwk hŠÖkZw o¹Ëìc xdxúPZ pItw jwt; Aaêwu xghwxRZ RdMY, GKËbmbmyê xKvgw xgËbmËeÞxiK okKwk Ggv owgêËh#iZò I hÓLË¡k xdkwe£wpydZw, ZLxd Kaw GËo jwt AKwjêKk gw gøaê kwÄÛ pItwk„ þñwcydZw jÖ˦k ek GKUw oÖmÙáLl gwxpdyËK Ìmn KËk Ìflwk AeeÞtwËok iËZw xdiêi NUdw G ÌbËm NËUxd„ Gk ÌPËtI xdiêi oZø pËlw, ÌbËmk owgêËh#iZò kqwKwky gwxpdyk Iek Gid †kØZk pwilwI RwxZËK xghwRËdk pwZ ÌaËK kqw KkËZ ewkl dw„ gké þñwcydZw-D£k eÞRdô I gwvlwËbËmk m¢Økw GB oÖËjwËM hwËlw KËk AwgwËkw gÖËS xdËlw, gZêiwËdk AexkâQdí I Ìdwvkw kwRdyxZ ÌKwËdw xKQÖËZB GB RwxZËK HKøg¦ KkËZ ewkËg dw; GidxK ÌbËmk AxþæËZòk Iek PÔrwìæ pwilw GËlI! AxcKìç xbËd xbËd Awm‰w ÌgËrËQ, Dgêk ixþæûKeÞoÔZ dg dg D¨U Ggv xghx£ß DuewbËdk xgKÚZ gyR eÞRËdôk ek eÞRdô gpd KËk PlËZ ewËk„ GhwËg PlËZ awKËl AwR ÌaËK 20 gQk ek hxgnøu gwvlwËbËmk ÌPpwkw ÌKid pËg? dwBd-BËlËhd AwËixkKwdËbk AËdK xKQÖ ÌmLwËlI Itwd-BËlËhd iËd pt AwiwËbk xKQÖB ÌmLwtxd! ÆxUm GKxU eÞgwbgwKø pËlw, ‘ÌRwk KËk ÌNwrwËK ewxdk KwËQ Ìdtw jwt, xKìç ZwËK ewxd ewd KkwËdw jwt dw„’ NÖËik iwdÖnËK RwMwËdw jwt, xKìç jwkw ÌRËM NÖiwt, ZwËbk RwMwËg ÌK?
iwPê 14, 2009
ÌlLK : KwdwWwt GKxU Bx™xdtwxkv ÌKwóewxdËZ KiêkZ eÞËfmdwl Bx™xdtwk
shahin72@gmail.com
|
 |
|
|
|
