|
| |
|
| xUewBiÖL I KxkWk : HKøg¦hwËg kØËL b^wrwËZ pËg
xo kw RÖ k k p iw d
| xgËbËm jwkw gwvlwËbËmk kwÄÛbÔZ, xdËbd KÓUdyxZK xQËld, GKUw Kaw Zwkw AwedwËK glËgd, þñwMxZK okKwkËK xKQÖ glËZ pËl ÌoUw Ìo ÌbËmk ekkwÄÛ iìèËKk iwcøËi RwdwËZ pt„ MZ xZd-Pwk gQËk gwvlwËbËm jw ÌbLw ÌMËQ ÌoUw xdti dt, xdtËik láNd iw¢„
GB Kt gQËk hwkZ, jÖ£ßkwÄÛ Ggv xKQÖ exkiwËY xgÛxUm kwÄÛbÔZkw jLd-ZLd kwRdyxZKËbk KwËQ ÌQwUwQÖÖxU KËkËQd, ZwËbk gwxrËZ xKvgw AwxfËo ÌMËQd„ owvgwxbKkw QÖËUËQd kwÄÛbÔZËbk ÌeQËd„ ZwËbk KÓUÐdxZK mÛyiÖL ÌaËK KLd xKQÖ AiÙZ gwYy ÌgkØËg Ìo Awmwt ZyËaêk KwËKk iËZw pwxeËZøm KËk ÌaËKËQd gwvlwËbËmk owvgwxbKkw„
ÌjËKwËdw xdËgêwc xmÂI AwedwËK gËl ÌbËg gwvlwËbËmk gZêiwd okKwk GB xZdxU ÌbËmk kwÄÛbÔZËbk AKõwìæ ZuekZwk fol„ Ìo fol jwkw ÌhwM KkËQd ZwËbk xbK ÌaËK Ìo Rdø KÚZšZwkI KixZ ÌbLw jwËâQ dw„ flUw GB b^wxrËtËQ Ìj, ovxmöÄ kwÄÛbÔZkw KÓUdyxZK kyxZdyxZ xKvgw ekkwÄÛ iìèYwlËtk ÌZwtw~w Awk KËkd dw„ Zwkw MkRiËZw okwoxk oxPgwlËt iìèy xKvgw oxPgËbk AwxfËo jwd„ hwgUw AËdKUw G kKi; xbxlö Awk ItwxmvUËdk ‘hwBoktkw’ ‘Ìpwi MhdêËiËëUk’ xdËbêm okwoxk jawþÿwËd Ìe^#ËQ xbËâQd„
xgËmn KËk hwkZ gZêiwd okKwk qiZwt Awowk ek ÌaËK Awk gwvlwËbËmk gøwewËk kyxZdyxZ-eÞËUwKËlk cwk cwkËQ dw„ hwkËZk ekkwÄÛ oxPg xmg m‰k oóeÞxZ eÞËUwKËlk ÌZwtw~w dw KËkB gwvlwËbËm GËoxQËld, GidxK KøwëUdËiËëU xMËt ÌodweÞcwd iBd BD AwpËiËbk owËa ÌMwed ÑgVKI KËkËQd„ xbxlö ptËZw BËZwiËcø gwvlwËbmËK xoxKËik iËZw xgËgPdw KkËZ ÂkØ KËkËQ„
xixWtwk hwnwt kwÄÛbÔZËbk Gog ebcÔxl bwdËK glw pËâQ Ìo#Rdø owqwu„ Ìo#RËdøk GZ AwxcKø NUËQ Ìj Gid o®wp Ki jwt jLd hwkZyt xKvgw iwxKêd kwÄÛbÔZ ÌKwËdw dw ÌKwËdw iìèy xKvgw oxPgËK xKQÖ exkiwY ‘Ìo#Rdø’ Depwk Ìbd dw„ gìc bËkwRwk AwrwËl oxZøKwËkk KawgwZêw xKvgw KwRKiê Ky NËU iw¢ iwËS iËcø ÌoUw Rwdw jwt„
MZ 3 RÖd hwkËZk pwBKximdwk xedwK k™d P¢ßgZêyk GKUw ‘Ìo#Rdø owqwuKwËkk’ KawB ckØd„ xZxd ÌjwMwËjwMiìèy Ñotb AwgÖl ÌpwËoËdk owËa ‘Ìo#Rdø owqwËZ’ xMËtxQËld„ ÌgxkËt GËo xZxd AËeqiwY owvgwxbKËbk gËlËQd, xUewBiÖL g^wËck eÞþæwxgZ þÿwËd dbyk eÞgwËpk Iek xdtìèY awKËg GKiw¢ hwkËZk, ZËg hwkZ ÌoÛwZeÞgwËp gwcw ÌbËg dw„ eËk ÌjwMwËjwMiìèy jw gËld Zwk xdMêxlZwaê pËâQ, okKwk xþÿk KËk ÌfËlËQ Ìj hwkZËK Ìkl I orKeËa D£k-eÔËgêk kwRø†Ëlwk owËa ÌjwMwËjwËMk KxkWk Ìbtw pËg, ÌKddw ZwËZ (hwkËZk KwQ ÌaËK) AËdK UwKw ewItw jwËg„
pwBKximdwk P¢ßgZêy gÙpþexZgwk xMËtxQËld ekkwÄÛiìèy byeÖ ixdk AwxfËo„ ÌgxkËt GËo xUewBiÖL eÞKËùek oiwËlwPKËbk GK pwZ xdËtËQd„ gËlËQd, ZwËbk Zaø-Dew£ oxVK dt, xgËmškw kwRÐdxZK KwkËY G eÞKËùek xgËkwxcZw KkËQd„ Zwk iìægø†ËlwËZ Ìj xgËmnšËbk eÞxZ AËo#Rdø ÌbLwËdw pËtËQ ÌoUw xK BâQwKÚZ xQl?
Zaø-DewË£k xgZKê gwb xbËlI xKQÖ †kØZòeÔYê Kaw ÌaËK jwt„ xUewBiÖËL dbyk ÌoÛwZeÞgwËp hwkZ gwcw ÌbËg dw G iËiê P¢ßgZêyk AwmðwËok iÔlø KZU×K×? xZxd GKRd Ìemwbwk KÓUdyxZK iw¢„ Zwk Awmðwo hxgnøËZ hwkZ okKwk Ìj ÌiËd PlËg Zwk xdúPtZw ÌKwawt? fwkw~w o¹Ëìc bÖB ÌbËmk iËcø GKwxcK P×x£ß pËtËQ„ 1996 owËlk xWËo¹Ëk 30 gQk ÌitwËbk GKUw P×x£ßËZ oB KËkxQËld ZLdKwk eÞcwdiìèy ÌmL pwxodw hwkËZk eÞcwdiìèy Ìbg ÌM#rwk owËa„ ÂKËdw Ìi#oÖËi gwvlwËbm Zwk eËkI KLËdw eÞxZmÞØZ exkiwY ewxd ewtxd„ xKìç ÌmL pwxodw ZLd xKvgw GLd hwkZ okKwËkk owËa ÌKwËdw Ìbdbkgwk KËkdxd„
fËl gwvlwËbËmk exúPiwéËlk qtqxZ pËtËQ AgYêdyt„ xgmðgøwvËKk AËaê Ìj MŠw-KËewZwq eÞKùe ÑZxk pËtxQl, MŠwt ewxdk AhwËg ÌoUw AËKËRw pËt ÌMËQ„ Zwk fËl ÌbËmk exúPiwéËl folpwxd ZLdKwk xpowËg gwxnêK Pwk xgxltd Zaw 400 ÌKwxU WlwËkkI Ìgxm gËl ItwxmvUd ÌewýU ex¢Kw 1997 owËlk iwPê iwËo GK eÞxZËgbËd xlËLxQl„
ItwxmvUd ÌewËýUk ýUwf xkËewUêwk ÌKËda K×ewk xlËLxQËld, ‘gwvlwËbËm xdtxiZ eÞwKÚxZK xgejêt NUËQ, hwkËZk fwkw~w g^wc Zwk owËa GKUw iwdg oÙÄ xgejêt ÌjwM KËkËQ„ GLd hwkËZk eÞcwdiìèy Ìbg ÌM#rw Ggv gwvlwËbËmk eÞcwdiìèy ÌmL pwxodw GKUw 30 gQËkk P×x£ß KËkËQd„ GËZ hwkZ ÂKËdw Ìi#oÖËi fol flwËdwk Rdø gwvlwËbmËK ejêw® ewxd ÌQËr xbËZ kwxR pËtËQ„’
ItwxmvUd ÌewËýUk eÞxZxdxc AwËkw xlËLËQd, ‘‘hwkZ jLd ÌaËK MŠwk ewxd oyiwËìæk Zwk xbËK oxkËt xdËtËQ ZLd ÌaËK gwvlwËbËmk xbËKk ogêdwm pËtËQ„ xdkËeq ejêËgqKËbk iËZ G gwcw gwvlwËbËmk Ñbdxëbd RygËdk gÉ xbËKk Iek †kØZk o‰U oÙxÄ KËkËQ cwËdk Pwn Awk KwMËRk Kl exkPwldw ÌaËK ÂkØ KËk Ìfxk PlwPl Awk ewxdk KÓe ejêìæ„ GKRd MËgnK AdÖiwd KËkËQd, ewxd oxkËt Ìdtwk fËl ‘eÙxagyk AdøZi bxkbÛZi’ GB ÌbËm gwxnêK ÌlwKowËdk exkiwY Pwk xgxltd WlwËkk Ìgxm pËg„’’
fwkw~wk Axhmwe
ItwxmvUd ÌewËýUk eÞxZËgbËd DËlöL Kkw pËtËQ, ‘ewdyt RËlk Rdø ÌKwËdw ÌKwËdw MÞwigwoyËK 200 f×U Mhyk ejêìæ K×Ëtw Ldd KkËZ pËâQ„ oyiwËìæk Dht xbËK MŠwk g§yËe exl Riw gkwgkB gr oioøw xQl„ xKìç GKZkfw Ggv xgZxKêZhwËg fwkw~w g^wc ÑZxkk fËl MŠwk ewxdk Iek xdhêkmyl (gwvlwËbËmk) gÉ pwRwk iwdÖËnk Rdø AgYêdyt bÖ:L-bÖbêmw ÌbLw xbËtËQ„ xgMZ 25 ÌaËK 30 gQËk G g^wc G AéËlk exkËgmI cµvo KËkËQ„ xgËmnškw AdÖiwd KkËQd exkËgËmk qtqxZ eÔkY pËZ 50 ÌaËK 60 gQk oit ÌdËg Ggv Ìo Rdø AwìæRêwxZK oiwËRk gøweK owpwjø bwËdk eÞËtwRd pËg„’
G xQl ItwxmvUd ÌewýU ex¢Kwk GKxU eÞxZËgbËdk xKQÖ Avm jw ÌlLw pËtËQ 12 gQk AwËM„ ZLd ‘ÌMöwgwl Itwxiêv’ Ggv oiÖbÛZËlk DâPZw ÌgËr jwItwk o‰UI ÌbLw Ìbtxd„ Zwkek ÌaËK gwvlwËbËmk Rdø fwkw~w g^wËck Axhmwe pËtËQ AwËkw gÉ †Y Ìgxm„ ÂKËdwk oit ebôwt (MŠwk gwvlwËbmy dwi) ÌoÛwZ awËK dw gËl exl RËi RËi dby hkwU pËt ÌMËQ„ GKB KwkËY gËŠweowMËkk owËa dby iÖL D^P× pËt ÌMËQ gËl ewxd okËZ Ìbxk pt„ AdøxbËK owiÖxbÛK gwËd Ìj Ìdwdw ewxd dbyËZ ÌXwËK ÌoUw ÌdËi ÌjËZ ewËk dw„ bÖB o®wp eËkI bxqYwéËl owBËKõwd AwBlwk oÙÄ owiÖxbÛK gdøwk ewxd Ìj GLËdw dwiËZ ewËkxd GB pËâQ Zwk KwkY„
G oËgk KwkËY gnêwt jLd hwkZ fwkw~w g^wc LÖËl Ìbt gwvlwËbËm ZLd gdøw pËâQ Nd Nd, Ìo gdøw ÌdËi ÌjËZ ¢ßËiB Ìbxk Ìgxm pËâQ„ g§ye AéËl gÉ Rxi WÖËg jwËâQ, Ìdwdw ewxdk eÞhwËg gÉ Rxi PwËnk AËjwMø pËt erËQ„ Mhyk ÌaËK MhyËk K×Ëtw LÖ^Ër ewxd Z×lËZ pËâQ gËl ewxdËZ AwËoêxdËKk xgnx¢ßtw ¢ßËiB ÌgËr PËlËQ„
bÖ:op S×^xK
xgËmnšËbk ogwB glËQd, xUewBiÖL Awk f×Ëlk ZwËl g^wc ÑZxk pËl gwvlwËbËm oÖkiw, K×xmtwkw I ÌiNdwk AgþÿwI pËg ebôwk iËZw„ ebôw AggwxpKwk bÖMêxZ jwkw ÌbËLËQd Zwkw GB Awm‰wËK PøwËl™ KkËgd ÌKwd iÖËL? hwkZ jxb xedwK gwgÖk KawiËZw gwvlwËbËmk Rdø jËaÄ ewxd ÌQËr dw Ìbt ZwpËl hwkËZk KwËQ eÞxZgwb Kkwk owpo ÌmL pwxodwk pËg xK? Zw Qwrw g^wc ÑZxk pItwk eËk eÞxZgwËb ÌKwËdw flI pËg dw„ gwvlwËbËmk moøhw¡wk eÔgêwéËlk iwdÖn Ìo S×^xK xdËZ ewËk dw AZyËZk AxhšZwbÙËÄB„
Ggv Zwkw RwËd GB dby†Ëlw jxb ÂxKËt jwt ZwpËl Bxlm iwQ Awk ÌKwËdw xbd ZwËbk kodw ZÚ® KkËg dw„ G AéËlk iwQ-eÂ-ewxL Ggv gÙqwxb og xKQÖkB eÞKÚxZ gbËl jwËg, Zwkek ÌbËmk eÔgêwél ikØhÓxiËZ exkYZ pItw ÂcÖ oiËtk gøwewk„
ZgÖ ÌmL pwxodw Awk Zwk iìèykw xUewBiÖL Awk f×Ëlk ZwËl g^wc ÑZxkk eÞxZgwb dw Kkwk xo¦wìæ xdËt ÌfËlËQd gËlB iËd pt„ Zwk KwkYI ÌbËmk iwdÖn AdÖiwd KkËZ ewËk„ qiZw ewItwk ÌlwËh AwItwiy lyM Ìd¢y AËdK AwËM ÌaËKB ÌkleËa Ggv Gxmtwd pwBIËtk dwËi orKeËa hwkZËK KxkWk bwd, P›MÞwi gëbk jËaâQ gøgpwk, xUewBiÖL g^wc ÑZxk Ggv bxqY Zwlex› bLËlk gøwewËk Awex£ dw Kkwk AŠyKwk xbËt xbËtËQd„ xZxd RwËdd, GLd Ìoog eÞxZmÞØxZk drPr KkËZ ÌMËl ZwËK Mxb ÌaËK dwxiËt Ìbtwk KlKwxVI hwkËZk pwËZ AwËQ„
ÌbËmk iwdÖËnk eÞxZËkwc bÖgêl Kkwk Awmwt ÌmL pwxodw GLd glËQd, xZxd gwvlwËbËmk og dby xdtxiZ ÌWÛxRv Kkwk gøgþÿw KkËgd„ gwvlwËbËmk iwdÖn jxb GLËdw dw gÖËS awËK Ìj ÌmL pwxodw ÌhËgxPËìæ Kaw gËld dw, Mxb ewItwk I kwLwk ÌlwËh jwËK jw eÞËtwRd eÞxZmÞØxZ xbËt awËKd, ZwpËl Zwkw KkØYwk ew¢„ e^wP gQËk owZ pwRwk xKËlwItwU AxZxk£ß xgbÖøu Duewbd xKvgw ewkiwYxgK xgbÖøËZ Ìbm D¨wxoZ Kkwk AŠyKwk Ìjid hÖtw, ÌbmgwoyËK eÞZwxkZ Kkwk Qliw¢, GB ÌWÛxovËtk eÞxZmÞØxZI Ìo kKiB Agwþæg I AoZø„
P^wb xWËOwËg ÌMwkØ
gwvlwËbËm KZ dby AwËQ, ÌWÛxRv KwËK gËl, dby†Ëlw ÌWÛxRv KkËZ KZ ÌWÛRwk eÞËtwRd Ggv ZwËZ KZ gøt pËg, Gog o¹Ëìc pwxodwk owiwdøZi cwkYw awKËlI Gid Aoºg Kaw xZxd glËZd dw„ fwkw~w ÑZxk pItwk ek ÌaËK 35 gQËkI GKiw¢ ebôw dby oóeÔYê ÌWÛxRv Kkwk owiaêøI gwvlwËbËmk ptxd, oÖkiw, K×xmtwkw I ÌiNdwop ÌbËmk Adø dby†Ëlw xKhwËg xZxd ÌWÛxRv KkËgd ÌoUw pwxodwËK GLÖxd ÌbmgwoyËK Zaø-Dew£ xbËt gÖxSËt glËZ pËg„
hwkZ Ìj ÌKd KxkWk Pwt ÌoUwI gwvlwËbËmk iwdÖnËK gÖSËZ pËg„ xZd bmK cËk Zwk D£k-eÔËgêk kwRø†ËlwËZ þñwcydZwk bwxg DVËQ, xgËbÛwp PlËQ„ Ìo xgËbÛwp Ìj hwkZ GLËdw bid KkËZ ewËkxd Zwk KwkY okØ ovËjwM eaxU xbËt bÛØZ eÞËtwRdyt Ñodø I Aþèmþè ewVwËdw jwt dw„ gwvlwËbËmk ÌhZk xbËt Aþèmþè ewVwËdw pËl xgËbÛwpykw gwvlwËbËmk ÌhZËk GËoI Ìoog ÌUÛd xKvgw UÛwËKk Iek pwilw KkËg„ Ggv Ìoog pwilw ÌVKwËdwk ARÖpwËZ hwkZ gwvlwËbËmk ÌhZËk Ñodø ewVwËg„ ÌmL pwxodw MxbËZ gËoB Ìj ‘AwéxlK UwÆËfwoê’ MVd Kkwk Kaw gËlxQËld Zwk kpoøI GLwËdB„ Aaêwu hwkËZk AwéxlK MÙpjÖ¦ lrw pËg gwvlwËbËmk ÌhZËk„ Ggv G Kaw ogwB RwËdd, ‘kwRwt kwRwt jÖ¦ pËl DlÖLËrk eÞwY jwt’„ gwvlwËbËmk orK, ÌoZ×, Ìklea GixdËZB dwRÖK„ GKU× hwky gdøw pËl eÞwtB ÌjwMwËjwM gøwpZ pt„ hwkËZk Ñodøgwpy ÌUÛd Awk Aþègwpy UÛwËKk AxZxk£ß ÌgwSw gBËZ xMËt gwvlwËbËmk Ìklea I orK†Ëlwk Iek Aoºg Pwe erËg„ ogËPËt gr Kaw, GB KxkWk Ìbtw pËg gwvlwËbËmk Rdø Lwl ÌKËU K×xik WwKwk mwxil„ GËZ AwiwËbk owgêËh#iZò Awk gRwt awKËg dw„ pwxodw I Zwk okKwËkk GB iZlg gwxrk Aëbk ipl xbËt p^wËU jwItwk ea ÌbtwkB mwxil„ ÌKwËdw AwZôijêwbwmyl iwdÖn ZwËZ kwxR pËZ ewËk dw„
Ìo RdøB ÌbËmk owcwkY iwdÖn, jwËbk iwaw hwkËZk KwËQ gìcK Ìbtw ptxd Zwkw ogwB eÞxZgwËb ÌowâPwk pËt DËVËQ„ xKìç eÙaK eÙaK, L¡ L¡hwËg eÞxZgwb jËaÄ dt„ xUewBiÖL Awk KxkWËkk xgËkwcy og iplËK HKøg¦hwËg eÞxZgwb Awëbld MËr Z×lËZ pËg„ AwItwiy lyËMk Ìjog xgËgKgwd oboø bËlk eÞxZ AwdÖMËZøk hÖtw cwkYwk KwkËY GZKwl iÖL gìc KËk xQËld ZwËbkI iÖL LÖlËZ pËg, ÌbËmk GB ¢ßwxìæKwËl ZwËbkI RdZwk eÞxZËkwËc ÌjwM xbËZ pËg„
l«d, 06.06.09
ÌlLK : owvgwxbK I KlwxiýU
serajurrahman@btinternet.com
|
 | xdËRËK Mwcwk iËZw iËd pt
i Z lÖ g Aw dw i
| xmËkwdwËik m²†Ëlw Awiwk xdËRk dt, cwk Kkw„ dwiUw iËd dw awKwt Zwk KwËQ KÚZšZw eÞKwm KkËZ ewkxQ dw„ LÖg oºg MZ gQËkk AwMýU iwËo þñdwicdø GKRd xgmðxgbøwlËtk AcøweK-ÌlLK, ÌoíphwRdI gËU, Zwk ‘owóeÞxZK hwgdw’ xdËt GKxU ex¢Kwt xlËLËQd, ‘AwRKwl xdËRËK ÌKid Rwxd Mwcw Mwcw iËd pt„’ AwiwËbk iËcø AËdËKB gÉ gøx£ßMZ Ggv owxgêK Awmw xdËt KwtiËdwgwËKø 1-11k okKwkËK þñwMZ RwxdËtxQËld„ AwiwËbk GK Ìd¢y xdgêwPËd ‘gøweK KwkP×xe’k AxhoxìcËZ owfløRdKhwËg gwcw xbËZ AwdËëbk AwxZmËjø GB oÖewk Z£òwgcwtK okKwkËK xdËRk AwËëbwlËdk fol gËlxQËld„ oÖewk Z£òwgcwtK okKwk gllwi G Rdø Ìj, GB AwxiêgøwKW okKwk ovxgcwËdk ÌZwtw~w dw KËk xZd iwËok Z£òwgcwtK okKwkËK bÖ’gQËkk okKwËk kÕewìæxkZ KËk qiZwt Awoyd xQl„ bÖ’gQk ek ZwËbk AcyËd AdÖxÅZ xdgêwPËd Ìo Ìd¢y Ggv Zwk bl RdMËYk g^wchwOw oiaêËd Rtlwh KkËlI AËdK bÖiÖêL GB RtËK Zwk ‘xdËRk AwËëbwlËdk fol’ xpËoËg xgËgPdw KkËQd„ Adø blxU 1-11k okKwkËK oiaêd KËkxd„ ZgÖI iËd Awmw xQl„ bÖ’gQk ek 1-11k fl xgngu pËZ ÌbËL xgLøwZ MwtK-oÖkKwk AwZwDk kpiwËdk MwËdk hwnwt Zwkw glËZB ewËkd, ‘ÌZwiwt hwËlwËgËo AgËmËn Ky Ìelwi?’ Ìbm ÌaËK bÖdyêxZ I bÖdêyxZgwR xdiÔêl Kkwk ÌNwnYw xbËt Ggv kØB-KwZlw ckwk eÞxZmÞØxZ xbËt GKRd kwÄÛexZËK gwcø KËk xdËR ÌaËK bwxtZò Ìdtw 1-11 AwiwËbk Ìmn ejêìæ Ky xbËlw? lwËbËdk 9-11 AwËixkKwËK BkwK xbËtËQ, AwfMwxdþæwd xbËtËQ, ewxKþæwËd AËcêK XÖËK AwËQ„ xdËRËK kqwk Rdø Adø ÌbËm pwilwk AxcKwk xdËRk pwËZ Z×Ël xdËtËQ„ Ìo Z×ldwt Awikw Ky ÌeËtxQ? Ìj UÛwëoewËkxëo BëUwkdøwmdwl xdgêwxPZ okKwk†ËlwËK bÖdêyxZk dwËi cwItw KËkxQl ÌoB xUAwBxg AwR 1-11k okKwËkk AwiËl MZ gQËkk o®Ëik Z×ldwt GLd bÖdêyxZËZ bmi þÿwd xbËtËQ„ ZËg gËlI xbËtËQ, GB bmK þÿwd ewItwt okKwËkk ÌKwËdw KÚxZZò ÌdB, KwkY Adøwdø Ìbm bÖdyêxZËZ AwiwËbk QwxrËt ÌMËQ„ Aaêwu Zwkw bÖdêyxZËZ AwiwËbk QwxrËt dw ÌMËl Awikw AwËRw eÞaiB awKZwi„ Gid Agþÿwt ikÉi AwgÖl idoÖk AwpiËbk xgLøwZ ‘AwbÖ hwB’ MËùek Kaw iËd KxkËt Ìbt„ MËùek dwtK AwbÖ hwB AËdK owcø-owcdwk ek GËK-ZwËK cËk Ìmn ejêìæ Kõwo ÌoËhd ÌaËK GBËU eÞËiwmd ÌeËtxQËld„ eÞËiwmd ewItwk ÌPÄwt AKõwìæ exkmÛËi Zwk iÙZ×ø NËU„ Zwk KgËkk GxeUwËf ÌlLw pËtxQl Here lies Adu Bhai who was promoted from class vii to class viii. 1-11k oÖewkWÖewk okKwËkk AwiËlI bÖdyêxZ biËdk Awmw iÖL aÖgËr erËZ ÌbËL Ggwk Ky Awikw xlLg Here is a country which was promoted from grade vii to grade x? eÞwt bÖ’gQk RkØxk Agþÿwk iËcø eyrd opø Kkwk Ky eÖkÆwk! Awpw!
LgËkk KwMËR ÌbLw jwt, Z£òwgcwtK okKwk AweÞwY ÌPÄw KËk eÞiwY QwrwB kØB-KwZlw cËkËQd, fËl 213xU xhAwBxe’k iwilwt 122xUËZ fwBdwl xkËewUê xbËtËQ bÖbK„ bÖbK’k ipwexkPwlK gËlËQd, 1-11k ek Ìj#a gwxpdy, eÖxlm I Adøwdø ovþÿw AwËgMeÞgY pËt AËdK iwilw KËk„ ZbËìæ eÞiwY dw ewItwt Gog iwilwt fwBdwl xkËewUê xbËZ pËtËQ„ ex¢Kwt eÞKwxmZ Zaø AdÖjwty, bÖdêyxZk AxhËjwËM GK pwRwk 152xU iwilwk iËcø bÖbK KËkËQ 435xU Ggv Adøwdø ovþÿw KËkËQ gwxK 717xU„ Z£òwgcwtK okKwËkk AwiËlI bÖbK 122xU xhAwBxe iwilwk fwBdwl xkËewUê xbËtËQ„ KwËRB gwxK iwilw†Ëlw gZêiwd xdgêwxPZ okKwk eÞZøwpwk KkËl ÌbwËnk Ky AwËQ? bÖbK xdËRB Zw þñyKwk KËkËQ, ZbËìæ eÞiwY dw ewItwt iwilwk fwBdwl xkËewUê xbËZ pËtËQ„ ÌoB eÖ^xa owxpËZø ÌjidUw AwËQ, ‘lwËL lwËL Ñodø iËk KwZwËk KwZwk oÖiwk Kxktw ÌbxL iw¢ Pxlöm pwRwk„’ ÂkØËZ Zwkw gËlËQd, AwiwËbk bÖB Ìd¢yB qiZwt awKËZ dwxK ÌbËmk ÌKwxU ÌKwxU UwKw lÖUewU KËkËQd„ AwiwËbk ÌbËm GUwB kyxZ„ Z£òwgcwtK okKwËkk AwiËl ÌRwU okKwËkk bÖdêyxZk Kaw Ìjid ÂËdxQ, ÌZixd ÂËdxQ Ggv eËrxQ 2001 owËlk 1 A˃wgËkk xdgêwPËdk ek 2 A˃wgk ovgwb-Gk eÞai eÙÅwt„ 2001 owËlk xdgêwPËd AwItwiy ÌRwËUk hkwWÖxgk KwkY xpËoËg, Zwkw okKwËk awKËZ Ky Ky Ggv KZ ckËdk bÖdyêxZ KËkxQl Zwk xgmb xggkY Ìbtw xQl„ Ìoog AxhËjwËMk oZø-xiaøw jwPwB Kkwk AwËMB RdMY 2001 owËl Pwkblyt ÌRwUËK ÌhwU xbËlw„ bÖB-ZÚZytwvm AwoËd Rty pËt okKwk Zwk AwËMk okKwk Ggv okKwkeÞcwËdk xgkØ˦ ÂcÖ iwilwB bwËtk KËkËQ, Awk xKQÖ KËkxd„ AËdËKB iËd KËkd, GUw KËkxQl AËdKUw eÞxZxpvowk iËdwhwg xdËt„ 1-11k okKwkI owËgK bÖB okKwk I blyt eÞcwËdk xgkØ˦ iwilw KËkËQ„ ZËg ÌRwU okKwk eÞxZeq Ìd¢yk xgkØ˦ AxhjÖ£ß KkËlI ÂcÖ Ìo KwkËY ZwËK gw KwDËKB ÌRËl kwËLxd„ xKìç ÌodwoixaêZ Z£òwgcwtK okKwk AxhËjwM eÞiwËYk AËeqw dw KËk ÂcÖ AxhËjwËMk xhx£ËZB ÌRËl xdËtËQ bÖB Ìd¢yËK„ ZwËbk Rdø ovob hgËdk Avm xdËt dZ×d ÌRlLwdw ÑZxk KËkËQ„ GËZ ÂcÖ Ìd¢y§tËK ÌRlLwdwt kwLwB dt, MYZËìèk bÖMê ovob hgdËKI ÌgBŒZ Kkw pËtËQ„ Agmø AËdËKk iËZ, MZ Z£òwgcwtK okKwËkk bÖ’gQk eÖËkw ÌbmUwB ÌRlLwdw xQl„ Zw Qwrw 1996-2001 oitKwk HKiËZøk okKwËkk þÿwxtËZòk eÞËtwRËd ZLdKwk GKiw¢ Kdxh˃W kwRdyxZK GkmwbËK AwkwibwtK ÌRlLwdwt kwLËZ ovob hgdËK ÌRlLwdwt kÕewìæxkZ KËkxQl„ KwËRB 1-11 okKwk ÌRlLwdwk gøwewËk MYZwxìèK okKwkËKB AdÖokY KËkËQ„
ÂcÖ ZwB dt, Gkmwb Ìjid ovoËb þÿwxeZ owg ÌRlLwdwt Ìgxm xbd awËKdxd, ÌZixd KiËgxm GK gQk ÌRËl awKwk ek Ìd¢y§tI ÌRliÖ£ß pËtËQd„ ZËg iwilw Z×Ël Ìdtxd„ 1-11k okKwk AwËkw GKxU KwR KËkËQ, jw AwËMk ÌRwU okKwk KËkxd„ Zwkw bÖB Ìd¢yËK BvËkxRËZ jwËK gËl xKõd xgl Ag Ìpla xbËtËQd„ bÖB Ìd¢yk eÞËZøËKk xZd ÌKwxU UwKwk AxcK oóebËKB Ñgc AwËtk gËlËQd„ GËZ eÞiwY KËkËQd, ZwËbk xgkØ˦ bwËtk Kkw bÖdyêxZk og AxhËjwM AoZø, AcêoZø Ggv AxZk™Ëd xo£ß xQl„ GLd Ìjog iwilwt Zwkw AxhjÖ£ß, Zwk og†ËlwB eÞcwdiìèy xpËoËg ¢ßt KxixUk ohwt DexþÿZ awKwk KwkËY„ gZêiwËd jwkw qiZwt AwËQd, ZwkwI G ckËdk ohwt ixìèexknËbk oboø xpËoËg DexþÿZ awKËQd„ bwxtZò ewlËdk eÞËtwRËd ¢ßt KxixUk ÌKwËdw ohwt ÂcÖ DexþÿZ awKwk KwkËY ogwk xgkØ˦ XwlwI iwilw pItw ogêbwB Lwkwe dxRk þÿwed KËk„ GKRd owvgwxbK xlËLËQd, ‘eÞwaxiK iolw xbd„ gwxrk xVKwdw xbd„ GB ZbËìæ xixWtwk ÌjËKwËdw Kiêy ÌowuowËp GxMËt AwoËgd„ AoZø, AcêoZø, AxZk™d KwËkw DeKwËk AwËo dw„’ KawxU xVK„ xPËl Kwd xdËt ÌMËQ ÂËd jwkw KwËd pwZ dw xbËtB xPËlk ÌeQËd Ìb#rwd, Zwkw Zw eÞiwËYk Kaw hwËgd dw„ Zwkw ÌZid KwËkw xgkØ˦ RÖuoB GKxU Kaw ÌeËl eÞiwËYk AËeqw dw KËkB eÞPwk KkËZ hwËlwgwËod„ GUwBËK xK xixWtw UÛwtwl gËl? ÌZidB jxb dw pËg, AwR xgGdxe’k ýUøwx«v KxixUk oboø Ky KËk okKwkËK PøwËl™ KËk bwxg KËk glËZ ewËkd, pwItw hgËdk KxaZ bÖdêyxZ oóeËKê GKxU ÌmðZe¢ eÞKwm KkØd„ owvgwxbK owËpËgk KxaZ AoZø, AcêoZø, AxZk™d xK pwItw hgd oóeËKêI xQl?
Z£òwgcwtK okKwËkk iÔl eÞg£ßw Kwkw, Zwk KÚxZZò xdËt GK oit RwiwtwËZ Bolwiy Ggv AwItwiy lyËMk iËcø eÞP×k gwKøxgxdit pËtËQ„ Ìo oit Z£òwgcwtK okKwk e¦xZ eÙxagyk gÖËK dZ×d bÙÄwìæ oÙxÄ KËkËQ gËl Awikw Ìgm MgêËgwc KkZwi„ ZLd GiËdw Ìmwdw ÌMËQ, xgxhdí Ìbm dwxK AwiwËbk iËWl fËlw KkËZ DdôÖL„ AwRKwl Awk ÌKD ÌZid Kaw gËld dw„ KwËRB GLd ÌKDB Z£òwgcwtK okKwk xaIxkk xeZÚZò bwxg KËkd dw„ Ìgwc pt lŒwËgwc ÌaËKB GB bwxg Kkw ÌQËr xbËtËQd„ MZ 31 iwPê, 2005 RdKËŸ eÞKwxmZ ‘Z£òwgcwtK okKwkgøgþÿwk AwiÔl exkgZêd AZøwgmøK’ xmËkwdwËi GK ÌlLwt gËlxQlwi, Z£òwgcwtK okKwk e¦xZ jLd AwiwËbk iÔl oioøwk oiwcwd xbËZ ewkËQ dw, ZLd IB kKi GKxU okKwkgøgþÿw kwLwk AwËb# ÌKwËdw eÞËtwRd AwËQ xK? G kKi GKxU A¨ÖZ okKwkgøgþÿwk iÔËl ikÉi xKgxktwk iËZ, ‘xdgêwxPZ okKwËkk eÞxZ eÞxZeËqk Mhyk Axgmðwo’ KwR KkËQ„ Z£òwgcwtK okKwk pËtËQ, Zwk ekI xdgêwPËd ekwxRZ pËl xdgêwPËdk xdkËeqZw xdËt AwiwËbk Axgmðwo jwtxd„ Z£òwgcwtK okKwk Awk AZ£òwgcwtK okKwk Zaw blyt okKwk ÌKwËdw AgþÿwËZB GB Axgmðwo KLËdw jwËg gËl iËd pt dw„ 2001 owËlk xdgêwPËdk flwfl ÌKwËdw xbd AwItwiy lyM ÌiËd Ìdtxd„ ÌZixd 2008 owËlk xdgêwPdËK xgGdxeI ÌiËd Ìdtxd„ G Agþÿwt Z£òwgcwtK okKwkeÞcwËdk KwËQ eÞxZkqw iìèYwltop eÞhÓZ qiZw xbËZ PwBËQ„ Zwk exkYxZ Ky pËg Zw AwItwiy lyM hwgËQ dw„ ZwËbk cwkYwt 2001 owËlk Z£òwgcwtK okKwk xdgêwPËdk flwfl gbËl xbËtxQl, ÌZixd okKwk BâQw KkËl xdgêwPd dwI xbËZ ewËk„ oiËtk gøgcwËd AwR ÌgwSw ÌMËQ, xdËRËbk iËcø AxgmðwËok KwkËY ÌmtwlËK xeVw hwM KkËZ xbËl Ìo-B QËl-gËl-ÌK#mËl og xeVw ÌLËt ÌdËg„ ovxgcwËd AwËQ, ‘dZ×d eÞcwdiìèy bwxtZò MÞpY Kkwk ZwxkL ejêìæ ÌitwËb GKxU xdbêlyt Z£òwgcwtK okKwk awxKËg„’ 1-11k okKwk bÖ’gQk ejêìæ dwdw KwkËY xdgêwPdB Ìbtxd„ KwËRB dZ×d eÞcwdiìèy pdxd„ qiZw ÌQËr Ìbtwk eÞmíB IËV dw„ fËl bÖ’gQk ejêìæ IB AxdgêwxPZ okKwkB Ìbm PwxlËtËQ„ DeËkwxlöxLZ ÌlLwt eÞmí KËkxQlwi, ‘AwiwËbk kwRÐdxZK bl†Ëlw ÌZid GKxU Pki exkxþÿxZk ÌiwKwËglw Kkwk Rdø eÞþçZ AwËQ xK?’ eÞþçZ Ìj xQËld dw Zwk eÞiwY Awikw MZ bÖ’gQËk ÌeËtxQ„ Awxi gr gøx£ßZò dB„ owcwkY iwdÖn xpËoËg 21 iwPê 2005 Ìjog bÖhêwgdwk Kaw eÞKwm KËkxQlwi, Zwk eÞËZøKxUB bÖhêwMø¢ßËi AxZ Aùe xbËdB oËZø exkYZ pËZ ÌbËL Awxi bÖ:xLZ„ xKìç kwRÐdxZK ÌdZÚgÙËëbk ÌKwËdw exkgZêd ÌbLxQ dw„ Gid Agþÿwt eËr xdËRËK Mwcw iËd KkËl Ìbwn pt dw„
|
| xgmðxgbøwlt†ËlwËZ MËgnYwk pwlPwl
Ìiw: mxfDl Awli
| AwiwËbk ÌbËm jLd Lwbø I xPxKuowk AhwËg iwdÖn pwpwKwk KkËQ, ÌkwMiÖ£ß gyËRk AhwËg KÚnKkw jLd hwËlw fld flwËZ ewkËQd dw, xgËbmy ÌKwóewxd†Ëlw jLd gyR xgx¢ß KËk AwiwËbk Ìbm ÌaËK mZ mZ ÌKwxU UwKw pwxZËt xdËt jwËâQ, ZLd xgmðxgbøwlËtk GKbl þñwaêwËìñny xmqK exkËgm kqwk dwËi xKËtwËUw eÞËUwKl xdËt UwdwËp^Prw KkËQd„ xkIxW ÌRxdËkwk cxk¢y oËóild eÞhÙxZ m² AwIrwËâQd„ AwËixkKwk KøwxlËfwxdêtwk fËkýU ÌhxRËUmd xoËlgwËok AìæhêÖ£ß KkËQd AaP xgËmðk GKiw¢ gÙp£i iøwdËMÞwh oÖëbkgËdk MwQ†Ëlw Ìj Ue-WwBv ÌkwËM iwkw jwËâQ, Zw xdËt ÌKwËdw iwawgøaw ÌdB KwËkwk„ xgËmðk xgxhdí DdíZ kwÄÛ KÚxn I xmËùe gøweK DdíxZ lwh Kkwk ek xKËtwËUw eÞËUwKl xdËt hwËgd„ xKìç Awikw ZwËbk owËa dwPËZ ÂkØ KËkxQ„
ÌKwËdw ÌKwËdw xgmðxgbøwlËtk Dx¨b xgšwd xghwËMk oóiwd ÌmÛYyk Qw¢Qw¢yËbk gøgpwxkK ekyqwk dwËi xoËlgwohÖ£ß GK gMêxiUwk GlwKwt AgxþÿZ iÖaw Nwo xpowg KkËZ Ìbtw pt„ ÌoxUËK dwxK gËl ÌhxRËUmd AøwdwlwBxoo„ ÌhRw iwxUËK ÑgbÖøxZK xpUwËk xo¦ KËk Zw b^wxrewlöwt iwewËK dwxK gËl ÌiRwkËiëU Ag ItwUwk ÌpwxÀv KøwewxoxU Ag Ìoóel oËtl jw ÌKwËdw xdØiwcøxiK AcøtdkZ ÌjËKwËdw QwË¢k eËqB opR„ iwxUk DgêkZw xKhwËg gwrwËdw jwt Zw xdËt KLËdw gøgpwxkK AwËlwPdw KËkd dw„ xKhwËg iwxUk xeGBP xdYêt Kkw pt Zw KLËdw ÌmLwËdw pt dw„
eÞwxYxgšwd xghwËM erwËdw pt gÛwx‰IËýUwiw dwiK ZkØYwxþÿ oóedí GK ckËdk iwËQk Rygd P¢ß, jw AwiwËbk ÌbËm ÌKwËdw xbd ÌKwËdw KwËR AwËo dw„ GidxK gËŠweowMËkI iwQxU ewItw jwt dw„ AaP Gk mwkykZwx£òK x¢ßtwËK#ml erwËdw pt AZøìæ mÛ¦wk owËa„ AwiwËbk ÌbËm eÞxZ gQk pwRwk pwRwk gÛtlwk iÖkxM gwWê fõ× ÌkwËM iwkw jwËâQ„ Zw xdËt AwËlwPdw pt KZU×K×? gøwËOk KøwxkIUwBËek Iek GiGo-xo xaxoo Kkwk oÖËjwM Ìbtw pt„ RŠËl KZ eÞKwËkk KZxU owe-gøwO AwËQ Zw xdËt gøweK AwËlwPdw Kkw pt„ gøgpwxkK RygËd G†Ëlw AwiwËbk KwËR AwËo KZU×K×? AwR ÌaËK 50-100 gQk AwËM jw AwxgûKÚZ pËtËQ ZwB Zwx£òKhwËg ÌmLwËdw pt Qw¢Qw¢yËbk„ DËlöLø, RwpwŠykdMk xgmðxgbøwlËt Ìj exkiwY Rlwmt AwËQ ZwËZ jxb eÞwxYxgšwd xghwËMk Z£òwgcwËd iwQ Pwn KËk iwËQk xgxhdí ÌkwËMk Iek MËgnYw PwlwËdw pËZw, ZwpËl hwËlw ÌKwËdw fl ptËZw ewItw ÌjZ; Zw dw pËl AìæZ Rlwmt†Ëlwk ÌZw o§øgpwk pËZw Ggv Qw¢Qw¢ykw iuoø PwËn gwþæg AxhšZw ARêd KkËZ ewkZ„
AwiwËbk ÌbËm xgmðxgbøwlt†ËlwËZ BvËkxR iwcøËi erwËdwk gøwewËk xmqKkw gøweK AwMÞp ÌbxLËt awËKd„ ZwI Awgwk ÌkfwËkëo xpËoËg 1950-1980 owËlk iwSwiwxS oiËt eÞKwxmZ eÖþæK†Ëlw Ìbtw pt„ Awxi gÖSËZ ewxk dw ÌKd BvËkxRËK GZ Ìgxm eÞwcwdø Ìbtw pt? xgËmn KËk xgšwdxgntK xgxhdí x¢ßtwËK#ml jxb iwZÚhwnwt ÌmLwËdw pËZw ZwpËl opËRB Qw¢Qw¢ykw gÖSËZ ewkZ„ ZwËbk iËd AwËkw dZ×d dZÖd oÙRdmyl eÞËmík D¨g pËZw„ ZwËbk iwdxoK xgKwm pËZw„ xKìç BvËkxR iwcøËi erwËmwdwk KwkËY Qw¢Qw¢ykw xdcêwxkZ xKQÖ ovLøK eÞËmíw£k iÖLþÿ KËk ÂcÖ ekyqwk LwZw hxZê Kkwk Rdø„ Agmø G gøwewËk GK xmqËKk owËa Kaw gËl Rwdw jwt, AwiwËbk ÌbËm dwxK hwËlw iwËdk ÌKwËdw gB ewItw jwt dw„
DËlöLø, xKQÖ xKQÖ m˲k Aaê xWKmdwxkËZ LÖ^RËZ ÌMËl dwËK Nwi SËk jwt„ fËl xmqwaêykw Mug^wcw xKQÖ eÞËmíw£k iÖLþÿ KkËZ gwcø pt„ Zw Qwrw xKQÖ xKQÖ xmqK Zwk ewVbwd BvËkxR hwnwt DeþÿweËd eÞw™l KkËZ ewËk dw„ ÌKwËdw xgnËt eÞmí KkËl GxrËt jwd„ G Qwrw xKQÖ xKQÖ xmqK Zwk Qw¢RygËdk pøw«ËdwU KõwËo xdËt AwËod Ggv ÌPtwËk gËo gËoB ÉgÉ glËZ awËKd Ggv Zw Qw¢Qw¢ykw xlËL Ìdd ekyqwk o¹l xpËoËg„ GËZ Qw¢Qw¢yËbk iwdxoK xgKwm pt KZU×K× Zw xK GKU× ÌhËg ÌbLw bkKwk dt? fËl xmqwaêykw KõwËo DexþÿZ awKËZ Pwt dw„ ZwB xmqKkw AøwËUË«ëo iwKêo dwiK Gid GKxU exlxo Agl¹d KËk awËKd, jwËZ xmqwaêykw KõwËo DexþÿZ awKËZ gwcø pt„ Gid xKQÖ xmqK AwËQd jwkw Zwk ÌlKPwËkk gwBËk ÌKwËdw Qw¢ gw Qw¢y xKQÖ xlLËl iwKêo Ki xbËt awËKd„ ZwpËl IB xmqËKk DË¥mø Ky? xgmðxgbøwlt iwËd xK oËgêwâP d¹kcwky pËt ÌKwËdw kKËi GKxU PwKxk ewItw, dwxK oÙRdmyl xKQÖ Kkw jw ÌbËmk Awewik RdowcwkËYk DeKwk pt? Pyd, Rwewd I ÌKwxktwt BvËkxR hwnwt xgšwdPPêw KkwËdw pt dw gËl xK Zwkw xgšwdPPêwt gwvlwËbËmk ÌPËt xexQËt eËrËQ?
AwiwËbk ÌbËmk xgmðxgbøwlt†ËlwËZ eÞwËtwxMK xgnËtk ÌPËt Ìi#xlK xgnt†Ëlwk eÞxZ Ggv gøgpwxkK xmqwk ÌPËt Zwx£òK xmqwk eÞxZ Ìgxm †kØZò Ìbtw pËâQ jw DdíxZk AdøZi Aìækwt gËl Awxi iËd Kxk„ AwiwËbk ÌbËm Ryg I KÚxnxgšwËd xgmwl oºwgdw awKw oË£òI Dx¨b I eÞwxYxgšwËd oíwZËKw£k xWxMÞcwkyËK Kl ÌoëUwËk ÌiwgwBl Ìfwd xkxoh KkËZ pËâQ„ GB jxb pt Agþÿw, ZwpËl xfxRIlxR, ÌUË…wdxi, iwBËKwlxR gw fwBËKwlxR eËr lwh Ky? PwKxk ÌeËZ ÌMËl ÌZw G†Ëlwk ÌPËt xgxhdí ÌbËmk kwRcwdy I iÖbÛwk dwi iÖLþÿ KkwB Ìgxm eÞËtwRd„
AwiwËbk xgmðxgbøwlt†ËlwËZ Qw¢Qw¢yËbk oÙRdmylZwk Kaw xPìæw dw KËk ÂcÖ fwýUê KõwocwkyËbk gw xdcêwxkZ d¹ËkwcêcwkyËbk Gixfl, xeGBPxW MËgnYw Kkwk oÖËjwM Ìbtw pt„ ÌKd G gwcøgwcKZw? fËl Qw¢Qw¢ykw xoËlgwohÖ£ß ckwg^wcw xKQÖ eÞËmík D£k hwËlwhwËg iÖLþÿ KËk awËK xaxoo, Gixfl’k oÖËjwM ewItwk Rdø„ xKìç xaxoo, Gixfl’k xdti jxb Gid pËZw, xaxoo gw Gixfl AwMÞpyËbk KwQ ÌaËK ovxmöÄ xgnËtk Iek GK gw GKwxcK eÞgìc Riw Ìdtw pËg Ggv Ìj eÞwaêy Ìgxm eÞw™l hwnwt oÙRdmyl Zaø Deþÿwed KkËg ZwËK xdgêwxPZ Kkw pËg ZwpËl eÞKÚZ MËgnK I oÙRdmyl ixþæûK ewItw ÌjZ Ggv ZLdB MËgnYwl³ fwBx«vo ogwk owiËd ÌiËl ckw oºg pËZw„ gvmMxZ xgbøwk RdK ÌRwpwd ÌiË«l xK fwýUê Kõwo xWxMÞcwky xQËld? AwiwËbk ÌbËmk GixflbwZwËbk ÌRwpwd ÌiË«Ëlk xmqwMZ ÌjwMøZwk Kaw ÌhËg ÌbLw DxPZ„
G Qwrw MËgnYwe¢†Ëlw jLd ÌKwËdw Qw¢Qw¢y AwdËëbk owËa Acøtd KkËg, ZLd MËgnYwk Ìi#xlKZò gÖSËZ ewkËg Ggv Ìo AËdK xKQÖ AdÖhg KkËg„ eÞxZËgbd ÌaËK AËdK oyiwg¦Zw L^ÖËR ewËg Ggv xKQÖ xKQÖ oyiwg¦Zwk oiwcwdI Ìgk KkËg„ Ìjog oyiwg¦Zwk oiwcwd pËg dw, Ìo†Ëlw ekgZêy MËgnYwk xgntgþç pËt awKËg„ ekgZêy MËgnK oyiwg¦Zw†Ëlw oiwcwd Kkwk ÌPÄw KkËg„ GhwËg ÌbLw jwËg AwiwËbk ÌbËm gwvlw iwcøËi AËdK gB gw MËgnYwe¢ ewItw jwËâQ„
ÂcÖ BvËkxR hwnwt eÞKwxmZ gBeÖþæK KËóewR gw BëUwkËdU ÌaËK eÞw® Dew£ Kxe ÌeýU KËk BvËkxR iwcøËi MËgnYwe¢ eÞKwm KËk PwKxkËZ ÌgZd gwrwËdwËK Ìi#xlKZò glw PËl dw„
Agmø AËdËK glËZ ewËkd, AËdK xmqwaêy gÙx£ xdËt xgËbËm MËgnYw KkËZ jwd„ jxb Awikw BvËkxRËZ xexQËt awxK ZwpËl IB og DâPxmqw ÌaËK Awikw gxéZ pËgw„ xKìç Awxi ÌZw Gid glxQ dw Ìj BvËkxRËZ Kkw jwËg dw, Awxi glxQ ogwk AcøtËdk Rdø gwvlwt eÞKwm KkËZ„ xgËbmMwiyËbk ÌqË¢ Awxi glg Zwkw ovLøwt K’Rd? Awk Zwkw Ìj gÙx£ xdËt xgËbËm Mid KËk Zwk ÌZw ÌKwËdw fwBx«vo Awikw ewB dw„ ÌKwËdw Ìicwgy Qw¢ xgËbËm xMËt gr ckËdk ÌKwËdw AwxgûKwk KkËl Zw AwiwËbk oóeËbk LwZwt ÌlLw pt dw„ xgxdiËt Ìbt pt iwxoK iwBËd Aagw Ìo ÌbËmk dwMxkKZw„ ZwËZ AwiwËbk lwh Ky? ÌbËmk jw xQl ZwI ÌZw PËl ÌMl Adø ÌbËm„ xgmðxgbøwlËtk xKQÖ xmqKËK ÌbËLxQ, gÙx£ xdËt Zwkw gQËkk ek gQk xgËbËm KwxUËtËQd MËgnYwk dwi KËk„ ÌKwËdw xbdI Âxdxd Zwkw ÌKwËdw fwBx«vo xdËt xfËk GËoËQd„ ZËg Zwkw eÞPÖk UwKw KwxiËtËQd, Zw dw pËl ekgZêyËZ jwItwk AwMÞp Ìgxm awKZ dw„
GLd Awiwk eÞmí pËlw Zwkw xgËbm ÌaËK KZ UwKw GËdËQd Awk ovxmöÄ ÌbmËK KZ iÔËløk fwBx«vo xbËtËQd? Awikw jxb AwiwËbk fwBx«vo xbËt AwiwËbk ÌbËmk xKQÖ DeKwk KkËZ ewkZwi ZwpËl jÖM jÖM cËk AwiwËbk GZ ekiÖLwËeqy awKËZ pËZw dw„ MËgnYwk dwi KËk byNêKwlyd QÖxU xdËt xgmðxgbøwlËtk xmqKËbk eÞwBËhU xgmðxgbøwlËt ewVbwd AwiwËK AwËkw Ìgxm eyrw Ìbt„
GKiw¢ iwZÚhwnwt xgšwdPPêw I MËgnYwe¢ eÞKwm KkËlB MËgnYwt ewItw jwËg Ìi#xlKZò„ Awk ZLdB AwiwËbk Ìbm DdíxZk xbËK AMÞok pËg„ þñeí Awk Awbmê jwB glÖd dw ÌKd, oZZw I iwZÚhwnwk eÞxZ mÛ¦w, eÞKÚZ ÌbmËeÞi, GKwMÞZw gøZyZ xKQÖB pËg dw„
ÌlLK : ÌMËgnK, Dx¨b xgšwd xghwM, RwpwŠykdMk xgmðxgbøwlt
safiul.ju@gmail.com
|
| dwkyk eÞxZ oxpvoZw KiËQ dw
Awxgbw oÖlZwdw
| dwkyk eÞxZ oxpvoZwk NUdw ewxkgwxkK, owiwxRK, AaêÐdxZK I kwÄÛyt og eÞxZÅwËd lqYythwËg ÌgËr PËlËQ„ ewxkgwxkK ejêwËt exkgwËkk oboøËbk AwPkËY owiwxRK eÞxZÅwd xpËoËg xmqweÞxZÅwd I Adøwdø ÌogwiÔlK eÞxZÅwËdk owËa oóeÙ£ß gøx£ßËbk AwPkËY, AaêÐdxZK eÞxZÅwd xgËmn KËk KiêËqË¢ KiêKZêw-KiêPwkyk AwPkËY Ggv dwMxkËKk AxcKwk I ijêwbw kqwk oËgêwâP kwRÐdxZK eÞxZÅwd xpËoËg kwÄÛjËìèk AwPkËY dwky Ìj oxpvoZwk xmKwk pËâQd ZwËZ iw¢wk ZwkZiø awKËlI GËK AþñyKwk Kkwk oÖËjwM ÌdB„ cdy-bxkbÛ, icøxg£ xdxgêËmËn og þæËkk dwkyB exkgwËk oxpvoZwk xmKwk pËâQ„ xgËtk AwËM xeZw-iwZwk ovowËk dwdw AdÖmwod, xgxcxdËnc, mwkyxkK xdjêwZd GidxK xdKUwZôyt KZÚêK Ìj#d ptkwxd, BâQwk xgkØ˦ xgËt, gwløxggwp BZøwxb KdøwoìæwËdk ÌqË¢ eÞgl„ xgËtk ek dwkyËK iÖËLwiÖxL pËZ pt dZ×d PøwËlË™k„ AËdK ÌqË¢B xgËmn KËk Ìj#a exkgwËk dwky ÂcÖ þñwiy dt Zwk xdKU AwZôytþñRdËK oìçÄ kwLËZ gøaê pËl M™dwk xmKwk pËZ pt„ KiêRygy dwkyËbk ÌqË¢ DewxRêZ oiÖbt Aaê exkgwËkk eÖkØn oboøËbk pwËZ Z×Ël Ìbtw dw pËl ewxkgwxkK ÌKwËdw KwËR þñwiy xKvgw AwZôytþñRd AoìçÄ pËl iwdxoK KÄ Ìbtw pt„
owiwxRK eÞxZÅwd xpËoËg xmqweÞxZÅwËd oxpvoZw, Qw¢y cnêY, Ìj#d ptkwxd, eÞxmqËYk dwËi NGO eÞxZÅwËd dwky cnêY BZøwxb Lgk eÞwtB ÌbLw jwt„ G QwrwI xgxhdí ÌmÛYy I Ìemwk iwdÖËnk AwPkY, Pwpxd, AjwxPZ BxŠZ, AjwxPZ þemê, K×uxou hwnwk eÞËtwM, xU¯xd BZøwxb DËlöLËjwMø„ 2002 owËl 20 RwdÖtwxk BëbÛwdy AwZôpZøwk NUdw Ggv XwKw xgmðxgbøwlËtk Qw¢y xdeyrd, RwpwŠykdMk xgmðxgbøwlËt Qw¢y cnêY I Ìj#d ptkwxd GK GKxU dø~wkRdK DbwpkY pËt AwËQ„
gZêiwd AaêÐdxZK eÞËtwRËdk ÌeÞqweËU KiêRygy I mÛiRygy dwkyk ovLøw ÌgËrËQ Axfo-AwbwlËZ„ dwdw ckËdk eÞwxZÅwxdK KwRop xdiêwY, MwËiêëUo ÌoƒËk dwkyk oi-AvmybwxkZò awKËlI iRÖxk ÑgnËiøk xmKwk pËâQd Zwkw„ G QwrwI Axfo-AwbwlËZ DâPebþÿ KiêPwky I opKiêy §wkw ptkwxd I AeiwËdk xmKwk pËZ pt dwkyËK„ xdkwe£w ÌpfwRËZk dwËi awdwt AwUËK ÌkËL dwkyk Iek oxpvo AwPkËYk NUdwI dZ×d dt„ dwkyk eÞxZ oxpvoZw eÞxZËkwËc AwìæxkKZwk Ahwg dw awKËlI xbd xbd G ÌbËm dwky xdjêwZËdk pwk ÌgËrB PËlËQ„ gZêiwd oiËtI dwky xdjêwZËdk pwk AexkgxZêZ AwËQ„ gkv xKQ× xKQ× ÌqË¢ ÌgËrB PËlËQ„ Ìjid cnêY G ÌbËm GLd ÂcÖ lwlow PxkZwËaêk Dewt dt gkv cnêY GLd kwRÐdxZK gw gøx£ßMZ eÞxZxpvow PxkZwaê Kkwk pwxZtwk„ G ÌbËm oáNxUZ Ìgxmk hwM cnêËYk NUdwB kwRÐdxZK eÞhwgmwly ipËlk PwËe gw hËt eÞKwm ewt dw„ Gk fËl cxnêZw iÖnËr eËr„ NUdw PËl jwt AìækwËl„ dwky oxpvoZwk dZ×d ÌK#ml, jw pËlw göøwK ÌiBxlv xoxW„ ÌjLwËd ÌeÞi gw xgËtk eÞxZmÞØxZËZ dwkyk owËa mwkyxkK oóeKê MËr Z×Ël GKejêwËt Zwk xhxWI cwkY KËk xoxW AwKwËk ÌQËr Ìbtw pt iwËKêËU Ggv dwdw kKi hthyxZ eÞbmêd Kkw pt„
ckw pt owiwxRK kyxZ AdÖjwty ÌiËtxm Zwk gwgwk exkgwËkk Aþÿwty oboø„ GhwËg Rdô ÌaËKB dwky/ÌiËt xm pËâQ gxéZ„ xdkwe£wpydZw, xdeyrd, dwky ewPwk, dwky pZøw, dwkyËK eYø Kkw BZøwxb owiwxRK oioøw RwZyt oioøw xpËoËgB eÞKU pËt DËVËQ„ xggwxpZ RygËd oìæwd RdôbwËdk gøaêZw eÖËkwUwB xdËZ pt dwkyËK„ xmKwk pËZ pt exkgwk I AwZôytþñRËdk xdÅ×k AwPkËYk„ dwkyËK Ql-PwZ×ky, eÞgédw xKvgw gl eÞËtwËM MhêgZy KxkËt oìæwd RdôbwËdk eËk xeZÚZòËK AþñyKwk KËk oiwËRk mwxlm xgPwËkk KwVMrwt b^wr KkwËdw pt„ xgPwËkk dwËi dwkyËK AxhjÖ£ß KËk P×l ÌKËU Ìbtw, RÖZw iwkw, Ìbwkkw iwkw, ewak Q×^Ër iwkw Zaw oiwRP×øxZk kwt xbËt AZøìæ xdÅ×k I AiwdxgK AwPkY KËk ZwËK AwZôpdËdk eËa ÌVËl Ìbtw xKvgw exZZwgÙx£k iËZw AMÞpYËjwMø Ìemw ÌgËQ xdËZ gwcø Kkw pËt„
sultanaabeda@yahoo.com
|
| xUewBiÖL g^wc : fwkw~w ÌaËK xmqw xdd
KwRy owBb
| 1985 owËlk Ìi iwËo hwkZ-gwvlwËbm Ìj#a dby Kximd bÖB ÌbËmk eÞþæwg Ggv ewkþexkK iìægø ‘AweËWËUW ÌeÞwËewRwlo Aøw« KËiëUo Ag gwvlwËbm Aøw« Bx«tw Ad AMËiËëUmd Ag bø WÛwB xoRd ÌfõwR Ag bø Møw™o’ dwËi MÞìÿwKwËk eÞKwm KËk„
hwkËZk eÞþæwËgk gYêdw AdÖjwty xUewBiÖL WøwËik DâPZw 161 xiUwk, GxU l¹wt 390 xiUwk, Gk Agþÿwd pËg gkwK dby (jw gwvlwËbËm bÖB hwËM xgh£ß pËt oÖkiw I K×xmtwkw dwËi eÞgwxpZ) Ggv Z×øhwl dbyk oŠiþÿËlk xVK xdËP Ggv xUewBiÖL Wøwi gw RlwcwËkk ÌiwU ewxdk cwkYqiZw pËg 15.9 xixltd xKDxgK xiUwk„ hwkËZk eÞþæwËg xUewBiÖL Wøwi xdxiêZ pËl xgbÖøu Duewbd pËg Ggv Awowi, xoËlU I XwKwt gdøwk eÞËKwe KiËg glw pËtËQ„ G eÞKËùek Avm xpËoËg ixdeÖËkk ÌoZ×k ZËl gøwkwR I ovËjwM Lwl (fwkw~w gøwkwËRk AdÖkÕe) xdiêwY Kkw pËl hwkËZk 3.1 lwL Ìpƒk Rxi ÌoËPk AwIZwt Awdw oºg pËg„ G eÞËR˃k oÖfl xpËoËg gwvlwËbËmk ÌhZk xbËt KlKwZw Ggv xmlPËkk iËcø GKxU Ìd#PlwPl ea oÙxÄ pËg gËl hwkËZk eÞþæwËg glw pËtËQ„ xUewBiÖL Wøwi xdxiêZ pËl Gog oÖxgcw pËg gËl hwkZ Ìjog bwxg KËkxQl, gwvlwËbËmk xgËmnškw Zw Ìgxmk hwM ÌqË¢ ZygÛhwËg dwKP KËk xbËtxQËld„ GB WøwËik KwkËY gwvlwËbËmk xoËlU gw XwKw AéËlk gdøwk eÞËKwe KiËg dw, gkv gdøwk eÞKÚxZ AwËkw xgxP¢ AwKwk cwkY KkËg„ G WøwËik KwkËY KÚxn, iuoøoóeb, Ìd# exkgpd I exkËgm xgedí pËg„ f×Ëlk Zl gøwkwR xdxiêZ pËl ÂKËdw Ìi#oÖËi ewxdk iwkwZôK o‰U oÙxÄ pËg Ggv gwvlwËbËmk GKxU xgkwU GlwKwt oiÖËbÛk Ìlwdw ewxd XÖKËg„
gwvlwËbËm hwkËZk kwÄÛbÔËZk iËZ, ‘GxU xdxiêZ pËl gwvlwËbËmk qxZ pËg dw„ G xdËt gwvlwËbËm kwRÐdxZK xPìæwt AoZø eÞPwk Kkw pËâQ„’ AwiwËbk gwxYRø iìèyk iËZ, ‘xUewBiÖL g^wËck owpwËjø xgbÖøu Duewbd KkËl gwvlwËbm ÌoLwd ÌaËK xgbÖøu Awibwxd KkËg„ ÌoLwËd Ky pËâQ ÌoxU xdËt jwkw Ìgxm Kaw glËQd, Zwkw dw ÌRËdB glËQd„’ hwkZyt pwBKximdwk eÞcwdiìèyk owËa owqwu KËkËQd„ eÞcwdiìèy gËlËQd, ovobyt eÞxZxdxcbl xUewBiÖL g^wc GlwKw NÖËk Awowk ek gwvlwËbm G gøwewËk xo¦wìæ ÌdËg„
ikYf^wb fwkw~w g^wËck exkKùedw, xgËkwxcZw, g^wc xdiêwY, PwlÖ Ggv G xdËt gwvlwËbm-hwkZ oóeËKê xZ£ßZwk oiøK cwkYw G iÖpÔËZê oiMÞ gwvlwËbmyËbk Rwdw awKw Aexkpwjê gËl AxhšËbk iZ„ gwvlwËbËmk GK-ZÚZytwvm GlwKw ikØhÓxi pËZ PËlËQ fwkw~w g^wËck KwkËY„ xgËmnšËbk cwkYw gkwK dbyËZ g^wc xdiêwËYk fËl ÌbËmk eÔgêwéËlk AwËkw GK-ZÚZytwvm ikØKkY eÞx¢ßtw ÂkØ pËg„
fwkw~w g^wËck exkKùedw MÞpËYk Kaw 1951 owËlk ovgwbeË¢ eÞKwxmZ pËt erËl ewxKþæwd hwkZyt xo¦wËìæk xgkØ˦ eÞxZgwb Rwdwt„ ewxdxgËmnš xg Gi Awgµwo G oóeËKê gËlËQd, ‘ewxKþæwd eÞþæwg KËk Ìj, db-dby†Ëlwk opËjwxMZwxhx£K DdítËdk Rdø RwxZoËáNk GKxU ovþÿwk KwxkMxk I DeËbÄw owpwËjøk Awpµwd gw bÖB ÌbËmk eÞKùe†Ëlw gwþægwxtZ Kkwk AwËM Dht ÌbËmk xgËmnš xbËt ekyqw gw oÖni ewxd gåUËdk Rdø eÞËtwRd pËl ZÚZyt eËqk owpwjø Ìdtw pËg„ xKìç hwkZ Gog ÌKwËdw eÞþæwËg kwxR ptxd„’
1951 ÌaËK 1961 owl ejêìæ byNê 10 gQËk hwkZ fwkw~w g^wc xdiêwËYk jwgZyt AwËtwRd AZøìæ ovËMweËd Ìmn KËk„ xoìc× ewxd P×x£ß þñwqËkk iw¢ xZd iwËok iwawt 1961 owËlk RwdÖtwxkËZ hwkZ ewxKþæwdËK Rwdwt fwkw~w g^wËck xdiêwYKwR BËZwiËcø ÂkØ pËt ÌMËQ„ ewxKþæwd iìèy ejêwËtk ÑgVËKk AdÖËkwc RwdwËl ÌdpkØ AËeqw KkËZ gËld Ggv IB gQk Pwkgwk xgËmnš ejêwËtk ÑgVËKk ek og kKi AwËlwPdw gìc pËt jwt„ xdiêwYKwR PlwKwËl hwkZ okKwk gwkgwk G Itwbw KËkxQl, bÖB ÌbËmk ewxd gåUd oioøw oiwcwd dw pItw ejêìæ G g^wcxU PwlÖ Kkw pËg dw„ gwvlwËbËmk owËa iw¢ 41 xbËdk GKxU P×x£ßk iwcøËi hwkZ 1975 owËlk 21 GxeÞl ÌaËK fwkw~w g^wc eÞai AwdÖÅwxdKhwËg PwlÖ KËk„ ZËg ekyqwiÔlKhwËg G g^wc PwlÖ pt AwËkw GK gQk AwËM Aaêwu 1974 owËl„ G P×x£ßk mZêwdÖjwty hwkZ Zwk gøgpwËkk Rdø ewxd eÞZøwpwËkk Kaw xQl 15 pwRwk xKDËoK Ggv gwvlwËbm ewItwk Kaw xQl 45-50 pwRwk xKDËoK„ eÞKÚZeËq gwvlwËbm iw¢ 44 pwRwk xKDËoK ewxd ewt„ 1974 owËlk 15 AwMýU kwRÐdxZK eUexkgZêËdk ek hwkZ Zwk gøwkwR ÌaËK 40 pwRwk xKDËoK ewxd xdËRËbk eÞËtwRËd gøgpwk KkËZ ÂkØ KËk Ggv gwvlwËbËmk iÖËL Qwr Ìbt 10-15 pwRwk xKDËoK ewxd„ 1976 owËlk A˃wgËk AdÖxÅZ RwxZoËáNk owcwkY exknËbk 31Zi AxcËgmËd gwvlwËbm fwkw~w oioøw D¤wed KËk„ gwvlwËbËmk eÞxZxdxcbËlk ÌdZw xktwk AøwWxikwl Gi GBP Lwd gËld, ‘AxcKZk mx£ßmwly eÞxZËgmyk KwËQ AwR jxb AwiwËbk RwZyt þñwaêËK Rlw™xl xbËZ pt xKvgw ZwËbk pþæËqeiÔlK hÓxiKwk KwËQ jxb RwZyt dyxZ†ËlwËK dxZ þñyKwk KkËZ pt ZwpËl AwiwËbk gÉ KÄwxRêZ þñwcydZw eÞpod pËt b^wrwËg„’ RwxZoËáNk PwËe 1977 owËlk 5 dËh¹k hwkZ-gwlwËbËmk iìèy ejêwËtk GK ÑgVËK MŠwk ewxd hwMwhwxMk e^wP gQk Ìitwxb GK P×x£ß þñwqxkZ pt„ KvËMÞo mwoËdk ek ÌbmwBËtk mwodwiËl þñwqxkZ G P×x£ß AdÖjwty Lkw Ìi#oÖËi fwkw~w xgëbÖËZ Ìj 55 pwRwk xKDËoK ewxd ewItw jwËg Zw ÌaËK gwvlwËbm ewËg 34 pwRwk 500 xKDËoK Ggv hwkZ xfWwk KøwËdl xbËt xdËt jwËg 20 pwRwk 500 xKDËoK ewxd„ IB P×x£ßËZ gwvlwËbËmk Rdø Ìj cwkwUw kqwKgP xpËoËg xQl Zw pËlw, ÌjËKwËdw KwkËY jxb fwkw~w xgëbÖËZ ewxdk exkiwY 50 pwRwk xKDËoËKk Ki pt ZwpËlI gwvlwËbmËK Zwk eÞweø AvËmk 80 mZwvm Aaêwu 27 pwRwk 600 xKDËoK ewxd xbËZ pËg„ 1982 owËlk 7 A˃wgk ZuKwlyd mwoK ÉËoBd iÖpóib Gkmwb eÔYêwŠ P×x£ß dgwtd dw KËk hwkËZk owËa GK oiËSwZw eË¢ þñwqk KËkd„ ZwËZ 80 mZwvm ewxd ewItwk kqwKgËPk KõRxU AdÖËlöxLZ ÌaËK ÌMËl hwkZ GK ZkfwhwËg ewxd eÞZøwpwËkk oÖËjwM ewt„
1993 owËl RwxZoËáNk 48Zi AxcËgmËd ZuKwlyd eÞcwdiìèy ÌgMi LwËlbw xRtw Zwk g£ßÚZwt gËlxQËld, ‘ogËPËt †kØZòeÔYê pËâQ ewxd gåUd oioøw„ Awikw GLËdw Dht ÌbËmk Axhdí dbyk ewxd oóeËbk døwjø AxcKwxkËZòk gøwewËk hwkZËK KwjêKkhwËg oóiZ KkwËZ ewxkxd„ AwiwËbk bÖ’xU Ìbm 54xU Axhdí dbyk ewxdoóeËbk Avmybwk„ HxZpwxoKhwËg Ggv AwìæRêwxZK xgxck xhx£ËZ Axhdí dbyk ewxdoóeËbk Iek AwiwËbk opRwZ I døwtoŠZ AxcKwk kËtËQ„ xKìç hwkZ MŠw dbyk Iek fwkw~w g^wc xdiêwËYk iwcøËi GKZkfw ewxd eÞZøwpwk AgøwpZ ÌkËLËQ„ ÂûK Ìi#oÖËi ewxd eÞZøwpwËkk fËl eÞP¡ Lkw I gnêwKwËl ewxd ÌQËr Ìbtwt gwvlwËbËm ipweöwgd oÙxÄ pËâQ„ Gk fËl gwvlwËbËmk AaêdyxZ I exkËgËmk Iek Ahwgdyt xgkÕe eÞxZx¢ßtwk oÙxÄ pËtËQ„ fwkw~w g^wc PwlÖ Kkwk oit ewxd gåUËdk gøwewËk hwkZ Ìj P×x£ß oóewbËdk AŠyKwk KËkxQl Zw AwRI gwþæxtZ ptxd„’
G iÖpÔËZê iÖx£ßjÖ˦k Ìoƒk Kiw«wk ikÉi ÌiRk Gi G RxlËlk xdgìc ÌaËK xKQÖ D¦ÙxZ xgËmnhwËg eÞxYcwdËjwMø„ Ìjid ‘hwkZeÞyxZ’ Ìbm I RwxZk iwdoeËU ‘hwkZhyxZ’ pËt ÌRËM IËV„ AËpZ×K ÌZw Awk pt dw„ ÌeQËd kËtËQ xdxúPZ KwkY„ gwvlwËbËmk kwRdyxZËZ jwkw hwkZeÞyxZk oÔË¢ ÌM^Ëa ÌMËQd, ZwËbk hwkËZk xgkwUZò GZB iÖˆ KËk ÌfËlËQ Ìj, ‘hwkZ iwZw Ky Rt’ glËZ ewkËl Ìjd cdø pd Zwkw„ Awk GËZ KËk þñwcydZwKwiy gwvlwËbËmk iwdÖËnk iËd RwËM eÞP¡ m‰w„ jwkw hwkZ ÌKlyËZ i£ Zwkw ÌbÛ#ebyk Rygd oÖL ÌhwËM cdø ÌpwK, þñwcydZwKwiy gwvlwËbËmk owcwkY iwdÖn dkËKk KyU pËtI þñwcyd gwvlwËbËmB þñKytZw opKwËk g^wPËZ Pwt„ þñwcydZwB AwiwËbk KwËQ xeÞt„’ (ÌiRk Rxll kPdwgxl eÙÅw 109)
GB þñwcydZwKwiy GKRd owËgK oxPg, owvgwxbK Ggv gÖx¦Rygy iÖpwóib AwowfË¥#lwk xUxh UK Ìmw ÌbLxQlwi GK BËlKUÛxdK xixWtwt„ Zwk Zaø iËZ, xZxd ikÉi ÌmL iÖxRgÖk kpiwËdk ofkoŠy pËtxQËld eÞcwdiìèyk xbxlö ofËk 1974 owËl„ xbd ZwxkL Zwk iËd ÌdB„ hwkËZk owËgK ÌeÞxoËWëU xhxh xMxk GK eÞËmíw£k eËgêk oÖËjwM xbËtxQËld„ AwowfË¥#lw xhxh xMxkËK bÖ’xU eÞmí KËkxQËld : (1) gwvlwËbm þñwcyd dw pËl fwkw~w g^wc PwlÖ Kkw oºg pËZw xKdw? (2) þñwcyd gwvlwËbm hwkËZk Avm pËl xK fwkw~w g^wc PwlÖ Kkw ÌjZ?
bÖ’xU eÞËmík ÌKwËdwxUk D£kB xZxd ewdxd xhxh xMxkk KwQ ÌaËK„
xUewBiÖL g^wc xdiêwY eÞoËŠ AwiwËbk eÞcwdiìèy okKwk eÞcwd xpËoËg okKwËkk KkYyt xdËt GLËdw RdMYËK AgxpZ KËkdxd„ iìèy gwpwbÖkËbk bÖËtKRËdk xixWtwk owËa gwZxPZ ÌbLËl iËd pt ÌiRk RxlËlk Dx£ßk jawaêZw kËtËQ„ okKwk Awk kwÄÛ oiwaêK dt„ xUewBiÖL g^wc kwÄÛ Ggv RdMYËK ÌhwMwxìæËZ ÌflËg AdwxbKwl cËk„ ÌbËmk iwdÖËnk Rygd-RyxgKw RlgwtÖËK eÞhwxgZ KkËg„ AaêdyxZk Iek AwNwZ pwdËg„
fwkw~wk AxhšZw ÌaËK xmqw xdËt xUewBiÖL g^wc xdiêwY gËìck bwxtZò okKwËkk„ RdMY gìc×Zò Pwt, bwoZò dt„ xUewBiÖL g^wc xdiêwËYk xgkØ˦ ÌbmËeÞxiK RdMYËK BþewZ KËVwk HKø xdËt eÞxZgwbiÖLk pItwk GLdB oit„ okKwkËKI kØËL b^wrwËZ pËg Gk xgkØ˦„ dZ×gw okKwËkk Kwjê¢ßi oóeËKê RdMËYk KwËQ hÖl gwZêw Ìe^#ËQ jwËg„
kazi_sayed@yahoo.com
|
| BZwxlËZ Awowk AwËM GKU× hwgÖd
AwgÖ BDoÖf
| gwvlwËbËmk mÛigwRwËk BZwxl GK þñeíit kwRø„ Ìo þñeíËK gwþægwtd Kkwk Rdø KZRd Ìj RygdgwxR ÌkËLËQ Awk KZRd Ìj Rygd xgxlËt xbËtËQ Zwk xpowg ptËZw KwMËR-KlËi ÌKwawI ewItw jwËg dw GLwËd ÂcÖ dwi†Ëlw KwùexdK gøgpwk Kkg Awk gwxK ogB xdËkU gwþæg jw þñtv dw ÌbLËl ptËZw xdËRI xgmðwo KkZwi dw„
gwxR-1 : Ìo xbd xgmðxgbøwlËt xKQÖ Axfxotwl KwR ÌmËn kwþæwt dwiËZB GK gwvlwËbmy jÖgËKk owËa ÌbLw„ xmÂËbk ÌLldw xgx¢ß KkËQ„ Âdlwi Zwk Rygd gwxRk Kaw„ kxfK×l Bolwi, gwxr LÖldw„ BZwxl GËoËQd dt iwo„ GK gìc×kÕey bwlwËlk owËa KëUÛwƒ pt þeëok xhow eöwo ItwËKêk ÌMkwxëU, ZwËK xbËZ pËg 14 lwL UwKw Awk xgiwd hwrw kxfK×Ëlk xdËRk„ og xixlËt 15 lwL LkP pËg„ xKìç GZ UwKw kxfK×l ÌKwaw ÌaËK ÌRwMwr KkËg„ G ÌPÄw Ìo ÌPÄwt iw¢ 3 lwL UwKw ÌRwMwr KkËZ ÌeËkËQ„ pwl QwËrxd kxfK ÌKddw Ìo xgmðwo KËk þñËeík Ìbm BZwxlËZ Ìe^#QËZ ewkËlB iwËo lwL UwKw„ Gk Rdø RygdgwxR kwLËZI eÞþçZ„ Ggv ZwB Kkl kxfK„ bwlwËlk owËa Kaw fwBdwl 3 lwL Køwm, 8 lwL gwxr gwgb (gwxrk gwRwk iÔlø ZLd 20 lwL kxfËKk hwnwt) Awk gwxK 3 lwL AwËkK gwxr gwgb ýUøwóe KËk ÌbËg 6 iwËok iËcø UwKw xbËZ dw ewkËl x§Zyt gwxrk iwxlKI pËt jwËg bwlwl„ ÌjLwËd iwËo Ki KËk pËlI lwL UwKw KwiwËdw jwt ÌoLwËd 6 iwËo 3 lwL UwKw ÌKwËdw gøwewkB dw„ bkKwk pËl AwU NåUwk gbËl 12 NåUw KwR KkËg„ bwlwl AwËkw gËlËQ GtwkËewUê ÌaËK ÌlwK GËo ÌZwiwËK ÌowRw KiêþÿËl xdËt jwËg... kxfK BZwxlËZ GËo Ìe^#Ql„ Kaw AdÖjwty GKRd GËo xkxohI Kkl Ggv xdËt GKxU ÌiËo DxVËt xbËlw„ IB ÌlwËKk bwxtZò Ìmn„ PËl jwItwk oit gËl ÌMËl bÖB xbd ÌkýU xdËt KwR LÖ^RËZ awK„ ÌgËc ÌMl ZKê... IB ÌlwËKk Ìmn Kaw Awxi ÌZwiwËK xPxd dw, ÌZwiwk owËa Awiwk ÌKwËdw KëUÛwƒ ptxd„
ÂkØ pËlw kxfËKk þñeíhËŠk ewlw„ BZwxlËZ GËo Ìo RwdËZ ewkl ZwËK Ìj xhow Ìbtw pËtËQ ÌoUw þeëok xhow dt GxMÞKwlPwk xhow jwk Ìitwb iw¢ 6 iwo Ggv ÌoUw xkxdD pËg dw...„ kxfK Awk GLd þñwhwxgK AwPkY KkËZ ewËk dw,z GKU×ËZB ÌkËM jwt, dwiwR erwI ÌQËr xbËtËQ (iÖËL oÖëbk bwxr AwËQ, ÌgwSw jwt dwiwxR ÌlwK), Awlöwp AwËQ gËlI Awk xgmðwo KËk dw awKËl AwR Zwk G Agþÿw pËg ÌKd„ GK gwxr xgx¢ß KËk BZwxl GËoxQ AwËkKxUI bwlwl xdËt jwËâQ...„ Kaw glËZ glËZ Awxi Awk kxfËKk xbËK ZwKwËZ ewkxQlwi dw„ 9 iwo ewk pËt ÌMËQ GLËdw 3 lwL UwKw RiwËZ ewËkxd„ xKQÖ UwKw xbËt bwlwËlk KwQ ÌaËK AwËkKU× oit xdËtËQ„ gllwi Ìi¹wk-ÌPtwkiøwdËK gËl bwlwlËK mwËtþæw KËkd„ gll IkwI bwlwËlk eËq„ Zw Qwrw Awxi ÌZw ýUøwËóe xlËL xbËt GËoxQ 6 iwËok iËcø UwKw dw xbËZ ewkËl gwxr Ik bLËl PËl jwËg„ Rwxd dw kxfK Zwk gwxr kqw KkËZ ÌeËkËQ xK dw„
gwxR-2 : Awiwk føwKwxùUk KwËQ GKUw gwRwk AwËQ ÌoLwËd gøgow KkËZ AwËo GK hwB dwi iÖoxfK„ KawgwZêw gËl Ìgm xmxqZ iËd pËlw„ Âdlwi Zwk BZwxl Awowk Kwxpdy„ xP¢exkPwlK pËl ptËZw xoËdiwI gwxdËt ÌflZwi„ gwxr gxkmwl, Adwoê KËkËQd xgGi KËlR ÌaËK„ PwKxk KkËZd xmËe, NÖËk ÌgrwËZd G Ìbm ÌaËK IB ÌbËm, ÌgZd ÌeËZd 1 pwRwk WlwËkk iËZw„ Gk iËcø xgËt KËkËQd lwL UwKw LkP KËk„ xgËtk ek gwxrËZ xQËld bÖB iwo„ Awgwk ÌMËld xmËe„ ÂdËld BZwxlk Mùe Awk ÂkØ KkËld þñeí ÌbLËZ„ GK xUÛËe ÌMËld BZwxlËZ Awk xfËk AwËodxd„ ÌaËK ÌMËld AÐgchwËgB, Awmw xKQÖxbd ek okKwk ptËZw ogwBËK Ñgc KËk ÌdËg AwËMk gwËkk (2002 owËlk) iËZw„ xbd jwt, iwo jwt, gQk jwt okKwk Awk ÑgcZwk ÌNwnYw Ìbt dw„ Ñgc KwMRe¢ Qwrw KwRI ewItw jwt dw„ ÌdËi ekËld xýUÛU xgRËdËo, jw RygËd KLËdw hwËgdxd„ jw ÌkwRMwk pt ZwËZ ÌKwËdw kKi Rygd PËl„ lŒwt iwdÖËnk owËa xiËmdI Ki„ GK xbd gll iw LÖg AoÖþÿ, ÌQwU hwB XwKwt xdËt GËoËQ„ KwËR id xbËZ ewËkd dw iwËtk xPìæwt„ iw dwxK gËl Awxi ÌZwk xPìæwt AwËkw Ìgxm AoÖþÿ pËt jwxâQ„ ÌbËm PËl Awt gwgw„ xKìç iÖoxfK hwB AwiwËK gËl Ky Kkg ÌbËm xMËt glÖd,z GB gtËo Ky ÌKD AwiwËK PwKxk ÌbËg? gøgow Kkg Ìo eÖ^xRI ÌZw ÌRwMwr KkËZ ewxkxd„ GkB iËcø 2008 owËlk AwMËýU iw iwkw ÌMËld„ ÌjËZ ewËkdxd ÌbËm„ KwkY KwMR ÌdB, ÌMËl GËKgwËkB ÌjËZ pËg„ G xbËK BZwxlËZ dZ×d okKwk GËoËQ qiZwt, ÌbLw jwK GKUw xKQÖ KËk xK dw okKwk„ GhwËgB iÖoxfK hwBËtk ÌKËU ÌMËQ e^wP gQk„ þñeí Awk eÔkY pËâQ dw„ Adø xbËK Zwk þèy ea ÌPËt gËo AwËQ, 2 iwo iw¢ KwËQ ÌeËtËQ þñwiyËK„ ÌPdw-RwdwB ptxd xVKiËZw„ G ÌKid RygdgwxR„
gwxR-3 : BZwxlËZ Awowk Rdø RygdgwxR kwLw AwËkK jÖgËKk dwi egd, gto 24-25, gwgw-iwËtk GKiw¢ oìæwd„ gwgwk owkw RygËdk KÄwxRêZ 8 lwL UwKw Z×Ël Ìbt bwlwËlk pwËZ„ egd BZwxlk DË¥Ëm gwxr ÌaËK kIdw pt 2006 owËl„ Pyd-xKkxMþæwd-KwRwxKþæwd-kwxmtw-BDË¢ßd-ÌþöwhwxKtw-AxýUÛtw pËt 17 iwo ek Ìe^#ËQ BZwxlËZ„ eËa NwËU dwdw bÖNêUdw„ xKkxMþæwËd ÌPwËLk owiËd ikËZ ÌbËLËQ GK opjw¢y gìc×ËK„ BDË¢ßËd GËo ÌRl LwUËZ pt 5 iwo„ ÌþöwhwxKtwËZ Awowk ek ÂdËZ ewt Zwk mÛ˦t gwgwk iÙZ×ø ovgwb„ Ìj gwgw ÌRËd ÌjËZ ewËkxd ÌQËl AwËb# þñËeík Ìbm BZwxlËZ Ìe^#QËZ ewkËg xK dw„ GZ xKQÖk ekI egËdk þñeíhŠ ptxd„ xKìç BZwxlËZ GËo Ìo Gog xK ÌbLËQ? gwgwk eÞai iÙZ×øgwxnêKyËZ iwËtk pwËZ Z×Ël xbËZ ewËkxd K’Uw UwKw„ egd AwiwËK AdÖËkwc KËkËQ Zwk Kaw†Ëlw Ìjd Awxi Klig¦ Kxk, iwdÖnËK RwdwB, hÖl KËkI Ìjd ÌKD BZwxlk dwi iÖËL dw AwËd„
gwxR-4 : ÌbItwd hwB, gwxr K×xilöw„ eÞai ÌbLwËZB ÌgwËSxQ xmxqZ hbÛ PwKxkRygy iwdÖn„ PlËdglËd gÖSw jwt ÌbËm awKËZ hwËlw PwKxk KkËZd„ PwKxk KkËZd xdxUv ItøwËk, eËk MÞwiyYËfwËd„ glËld, jw ÌgZd ÌeZwi ZwËZ gD-oìæwd xdËt Lwkwe xQlwi dw„ Idwk Ìgwd-hxMíexZ awËK BZwxlËZ„ Ìgwd-hxMíexZI BZwxlk gwþæg AgþÿwUw LÖËl gËldxd„ Ìgm xKQ× xbd xQËld ÌgwËdk gwowt; xKìç KwR ÌiËlxd IB mpËk„ ÌbLËZ ÌbLËZ ÌPwËLk owiËd xil-KlKwkLwdw GËK GËK gìc pËt jwËâQ„ Zwkek G mpk ÌaËK IB mpËk NÖËk ÌgxrËtËQd ÌKwawI KwR ewdxd Ñgc KwMRe¢ awKwk ekI„ 20 iwo ewk pËt ÌMËQ GhwËg„ awKw-LwItwk etowI GLd ÌRwMwk Kkw KxVd pËt ÌMËQ„ ÌbItwd hwB xdËRËK qiw KkËZ ewkËQd dw„ Ky Ìj hÖl KËkËQd RygËd„
gwxR-5 : BZwxlËZ Awowk ek jwk owËa Awiwk eÞai exkPt pt xZxd pËld oxMk hwB, gto 30-32„ gwxr iwbwkyeÖk„ Ìbm ÌQËrËQd 10 gQk AwËM 2000 owËl„ GËoËQd þñËeík Ìbm BZwxlËZ„ BDËkwËe Ìe^#QwËZ Zwk oit ÌlËMËQ GK gQk„ KwMËRk Awmwt QÖËU ÌMËQd eZ×êMwËl„ bÖB gQk ÌoLwËd ÌaËKI KwMR ewdxd„ ÂdËld BZwxl okKwk ogwBËK Ñgc KËk xdËâQ, GËld BZwxlËZ„ WK×ËiëU og Riw xbËld 2002 owËl„ AwR ejêìæ ÑgcZwk KwMR ewdxd„ GLËdw Awmwt gÖK Ìg^Ëc AwËQd, KwMR ÌeËl ZËgB gD-oìæwËdk owËa ÌbLw KkËZ jwËgd„ ÌQËlk Kaw iËd pËlB X^ÖKËk ÌK^Ëb IËVd„ gllwi ÌbËm xMËt ÌQwULwËUw GKUw xKQÖ KËkd„ AwiwËK gËl, ÌbLÖd awKw-LwItwk etowB ÌRwMwËZ ewkxQ dw, GKUw xKQÖ KkËZ ÌMËl ÌZw eÖ^xR lwMËg„ Zw Qwrw ÌbËmk Ìj exkxþÿxZ ÌKwËdw xKQ×kB ÌZw xdkwe£w ÌdB„ cËkd eÖK×Ëk iwËQk Pwn Kklwi, ÌbLw ÌMl kwËZk Ìglw GËo ÌKD xgn xQxUËt xbËt ÌMl...„ Ìmn ejêìæ Dxd xo¦wìæ xdËtËQd 2010-G KwMR dw ÌeËlI xfËk jwËgd ZËg eÔYê pwËZ dt mÔdø pwËZ„
oóeÞxZ BZwxl okKwk xoRdwl (iÔlZ KÚxn) KwËRk Rdø 80 pwRwk ÌlwK ÌdËg (xgxhdí Ìbm ÌaËK) gËl xgšwed ÌQËrËQ AdlwBËd„ AwËgbde¢ Riw erËZ ÂkØ KËkËQ„ Awxi gwvlwËbmy hwBËbk AdÖËkwc Kkg AwËgbd dw Kkwk Rdø„ Awxi GKRd oËPZd iwdÖn xpËoËg G AwËgbd kwLxQ„ jxb BZwxl dw Awowk xo¦wìæ Ìdd Zw pËl GxU pËg Awedwk RygËdk ogËPËt hwËlw I iÔløgwd xo¦wìæ„ jwkw Awiwk G ÌlLw erËgd ZwËbkI AdÖËkwc Kkg Awedwk exkxPZËbk ÌKD jxb BZwxl AwoËZ Pwt Zw pËl oxVK xo¦wìæ xdËZ opwtZw KkØd„ eËkk xKxþæËZ AwedwËbk Rwdwg 8-10 lwL dt : 4-5 lwL UwKw pËl gwvlwËbËm ÌaËKB xKhwËg þñwgl¹y pËZ ewËkd„
ÌlLK : xeGBPxW MËgnK, BZwxl
ayousufcep@yahoo.com
|
| KÚâQÝ xdËt Kaw
Awl Awiyd
| xgmðgøwey ipwiëbwk KwkËY KÚâQÝ ewld okKwËkk eÞwaxiK KZêgø„ okKwk eÞcwd xpËoËg eÞcwdiìèyk xKQÖ xgnt xdËt AwËlwKewZ KkxQ„ eÞcwdiìèy ÌmL pwxodw 6 RwdÖtwxk kwÄÛqiZw MÞpËYk ek ÌaËK okKwxk gwohgd jiÖdwt gogwo KkËQd„ Gk AwËM ejêìæ xZxd Zwk xdR gwohgd cwdix«k oÖcwobËd gogwo KkËZd„ gZêiwËd oÖcwobËdk okKwxk Kwjê¢ßËik GKxU ovxq® xggkY„ (K) 01. ÌeÞxoËWëU MwWê ÌkxRËiËëUk GK gw GKwxcK eöwU×d Ñodø IB gwxrk xdkwe£wt 24 NåUwt gøþæ„ Zwk Iek kËtËQ IB gwxrk PwkewËm cwdix« ÌlKewrop e^wP-QtxU Z^wgÖ LwxUËt GKwxcK eöwU×d eÖxlm 24 NåUw xdkwe£wt gøþæ„ 02. gwxrk owiËd GKxU ÌRdwËkUwk ýUøw«gwB kwLw AwËQ 24 NåUwk Rdø„ 03. gwxrk PwkxbËK 1000 ewItwËkk e^wP-QtxU ÑgbÖøxZK gwlð kwZhk RòwlwËdw awKËQ„ 04. eÞcwdiìèy Zwk okKwxk gwohgd jiÖdw RkØxk KwËR Axfo KkËQd„ Zwk iÔl Axfo ÌZRM^wIËtk eÞcwdiìèyk Kwjêwlt„ ZbÖexk xZxd oxPgwlËtk xdcêwxkZ AxfËoI gËod„ Zwk Rdø MYhgd owRwËdw pËâQ„ AbÔk hxgnøËZ xZxd IBLwËdI goËgd„
GKxU Mxkg ÌbËmk eÞcwdiìèyk GZ†Ëlw AxfËok eÞËtwRd? (L) eÞcwdiìèyk AxfËo jwkw KwR KËkd, ZwËbk okKwxk Mwxr I Ròwlwxd gøgpwk AgmøB KiwËZ pËg„
GKBhwËg iìèy, DeËbÄw, eÞxZiìèyop ovxmöÄ og KiêKZêwËK okKwxk Mwxrk gøgpwk Ggv Ròwlwxd LkP oyxiZ awKËg„ eÞcwdiìèy ÌaËK ÂkØ KËk og ÌmÛYyk okKwxk KiêKZêwk LkP oyxiZ awKËl oxPgwltop ÌRlw-DeËRlwt okKwxk KiêKZêwkwI okKwxk UwKw LkËP xdúPt KÚâQÝ ewld KkËgd„ (M) Lwbøiìèy gËlËQd, AwMwiy bÖ-xZd gQËkk iËcø gwvlwËbm LwËbø þñtvoóedí pËg„ iìèy iËpwbËtk owËa Awxi GKiZ dB„ LwËbø þñtvoóeÔYê pËZ pËl xKQÖ mZê iwdËZB pËg„ 1. RdôxdtìèY 0 mZwvm ÌaËK 05 mZwvm pËZ pËg„ 2. Awgwxb Rxi dÄ KËk gwxrNk gwdwËdw oóeÔYê gìc KkËZ pËg„ 3. LwoRxi D¦wk eÞx¢ßtw gwxrËt foxl Rxi gwrwËZ pËg„ GKBhwËg Ìkl KZÚêeËqk pwRwk pwRwk GKk Rxi D¦wËk ebËqe MÞpY KkËZ pËg„ 4. hwZ Ggv MËik Iek xdhêkZw KxiËt AwdËZ pËg„ Aek xbËK mwK-ogxR Ggv hÖ›wk xbËK dRk xbËZ pËg„ hÖ›wk AwUw MËik AwUwk ÌPËt AxcK xeÞt owcwkY iwdÖËnk KwËQ Ggv hÖ›wk fld MËik ÌPËt Ìgxm„ 5. KÚnËKk Rdø LwbømËoøk iÔlø xdxúPZ Kkw Lwbø xghwËMk eÞcwd KwR„ ex¢Kwk LgËk ÌbLlwi, ÌgwËkw cwd KwUwk Ìi#oÖËi ÌLwlwgwRwËk ÌiwUw PwËlk iÔlø ÌKxReÞxZ 17-18 UwKwt ÌdËi GËoËQ„ GLwËdB KÚxn Ggv Lwbø xghwËMk gr KwR„ ÌbLËZ pËg GK iY ÌiwUw Pwl DuewbËd KZ UwKw LkP pËâQ„ Ìo ÌiwZwËgK GK iY cwd gw PwËlk iÔlø pËZ pËg DuewbËdk og AwdÖnxŠK LkP gwËb iYeÞxZ KieËq 25-30 UwKw Ìgxm„
Lwbø xghwM cwd, Pwl I MËik Ìi#oÖËi G†Ëlw ¢ßt KËk awËK iÔlZ bÖ’xU KwkËY : 01. KÚnËKk Rdø eÞwBo owËewUê Ggv 02. okKwËkk AweuKwlyd LwbøiRÖb Kkw„ oÖZkwv Lwbø xghwM Zaw okKwËkk DxPZ KÚnËKk þñwËaêk xbËK ZwxKËt ÌKxReÞxZ Pwl 22 UwKw Ggv cwd ÌKxReÞxZ 17 UwKw iÔlø xdcêwkY Kkw„ gwRwËkk iÔlø ÌaËK okKwxk iÔlø Ìgxm awKËl GixdËZB ¢ßt Axhjwd ofl pËg„ Aek xbËK cwd-Pwl gøgowtykw KÚnKËK VKwËZ ewkËg dw„ 06. KÚâQÝ ewld ofl KkËZ bkKwk AxZxa xdtìèY AwBd eÖdkwt PwlÖ Kkw„ GB AwBd eÞai PwlÖ pt 1965 owËl„ þñwcydZwk ek xKQÖ exkgZêd/exkgcêËdk ek eÖdkwt PwlÖ pt 1984 owËl„ GB AwBdxUk ogêËmn exkgZêd pt 1991 owËl xKQÖ mZêowËeËq„ gZêiwd ipwiëbwk xbËdI ÌbLw jwt xgxhdí owiwxRK AdÖÅwËd ÌgeËkwtwhwËg Lwdwxedw PlËQ Ggv pwRwkI iwdÖn AweøwxtZ pËâQ„ ipwiëbwk ÌXD gwvlwËbËmk lwMËQ„ oit awKËZ okKwËkk DxPZ og ÌqË¢ KÚâQÝZw ewlËd oiËtweËjwMy ebËqe Ìdtw„
|
| þô k Y : DBxltwi ÌKxk
| DBxltwi ÌKxkk 174Zi iÙZÖøgwxnêKy AwR„ Zwk Rdô pËtxQl dbwêdUdmwtwk, BvløwË« 17 AwMýU 1761 owËl„ ximdwxk I gwvlwt MbøewVø eÖþæËKk eÞgZêK„ Uiwo ÌRwdËok KwQ ÌaËK xMÞK I løwxUd hwnw xmqw Ggv xgšwd, BxZpwo, hÓËMwl eÞhÙxZ xgnËt šwd ARêd KËkxQËld„ 1793 owËl xLÞÄciê eÞPwËkk DË¥Ëmø hwkZ AwËod„ KlKwZwt GËo kwikwi goÖËK iÖdxmk eËb xdjÖ£ß KËkxQËld Ggv xdËR xmËL Ìdd gwvlw„ 1794 owËl iwlbËpk ibdgwxU dylKÖxVk Z£òwgcwtK xdjÖ£ß pd„ GLwËd Awowk ekB þÿwdyt KÙnK eÞRwËbk erwËmwdwk Rdø xgbøwlt þÿwed KËkd„ 1797 owËl gB Qwewk DË¥Ëmø Ìbmy pkf ÑZxkk KwkLwdw eÞxZÅw KËkd„ G oitB Pwlêo DBlxKËdk xmnø eéwdd KiêKwËkk owËa exkPt pt„ dylKÖxV gìc pËt ÌMËl KÖxVk iwxlK DWxdk KwQ ÌaËK xLxbkeÖk MÞwi xKËd ÌoLwËdB þÿwtyhwËg gogwo ÂkØ KËk Ìbd„ møwlêiøwd, ItwWê, MÞwëU eÞiÖL ximdwxk 1799 owËlk ÌmËnk xbËK mÞykwieÖËk GËl xLxbkeÖËkk oóex£ ÌQËr xbËt ZwËbk owËa ÌjwMbwd Ggv 1800 owËlk RwdÖtwxk iwËo mÞykwieÖk ximd eÞxZÅw KËkd„ Al xKQÖ xbd ekB eéwdd KiêKwkI ximd ÌeÞËo ÌjwM Ìbd Ggv ZwËbk oxóixlZ eÞËPÄwt 1800 owËlk 18 iwPê ‘iøwaÖ kxPZ oiwPwk’-Gk eÞai ewZwxU gwvlw hwnwt iÖxbÞZ pËtxQl„ IB gQËkkB AwMýU iwËo ‘ximd oiwPwk’ iÖxbÞZ pt„ GxUB mÞykwieÖk ximd ÌeÞo ÌaËK iÖxbÞZ eÞai MbøMÞìÿ„ 1801 owËlk Ëi iwËo KlKwZwk ÌfwUê DBxltwi KËlËRk gwvlw xghwËMk AcøweK xdjÖ£ß pËt GLwËd 30 gQk Acøwedw KËkd„ BvËkR KiêPwkyËbk gwvlw hwnw xmqw Ìbtwk DeËjwMy
ewVøeÖþæËKk Ahwg bÓk Kkwk Rdø ewVøeÖþæK kPdwt iËdwxdËgm Ggv Zwk Acyd ex¡ZËbkI G KwËR Duowp Ìbd„ KËaweKad (1801) I BxZpwoiwlw (1812) dwËik gB bÖ’xU Zwk ËlLw„ Zwk ÌdZÙËZò mÞykwieÖk ÌaËK eÞwt 40xU hwnw I Dehwnwt xLÞÄciyêt MÞËìÿk AdÖgwb eÞKwm Kkw pt„ iwkwVw (1805), ovÆÙZ (1806), ew™wxg (1812) I ÌZxlŠw (1814) hwnwt gøwKkY kPdw Ggv iwkwVw (1818), gwvlw (1818) I Adøwdø hwkZyt hwnwt Axhcwd o‰ld KËkËQd„ kwiwtY oóewbdw (1806-1810) KËkËQd„
gwvlw pkËfk ovÆwk, Adøwdø hwkZyt hwnwt pkf ÑZxk Ggv G Ìbmyt KÙxÄ, hÓxgbøw, Dx¨b xgbøw I eÞwxYxgšwd xdËt MËgnYwk Rdø ÌKxk Aik pËt awKËgd„ Zwk AwËkKxU DËlöLËjwMø Agbwd ‘GxMÞ-pxUêKwlPwkwl ËowowBxU’k eÞxZÅw„ GxU 1823 owËl eÞxZxÅZ Ggv xZxd 1824 owËl ÌowowBxU’k ohwexZ xdjÖ£ß pd Ggv okKwxk AdÖgwbËKk bwxtZò lwh KËkd„ Zwk kxPZ gBËtk ovLøw eÞwt AcêmZ„ DËlöLËjwMø gB: xdD ËUýUwËiëU, gwvlw gøwKkY, IÀ ÌUýUwËiëU, KËaweKad, BxZpwoiwlw, gwvlw-BvËkxR Axhcwd„ DËlöLø, DBxltwi ËKxkk iÔl Ìemw xQl ewbÖKw-xdiêwY„ xhdí Ìemwk Ggv xhdí hwnwk ÌlwK pËtI xZxd gwvlw hwnwt Ëj bqZw ARêd KËkËQd, Zw AowcwkY„ Mbø ewVøeÖþæËKk eÞgZêK xpËoËg gwvlw MËbøk xgKwmcwkwk BxZpwËo GB iwdÖnxU xPkþôkYyt„ iÙZ×ø 9 RÖd, 1834 owËl„
|
|
|
|
|
