|
| |
|
| AwËdwtwk Rwxpb : jwk Ahwg AdÖhÓZ pËg gÉxbd
iy jw dÖ l K ky i
| ‘AwËk, Awedwkw pËld Awiwk Kiêy„ Lwd, Lwd, hwËlw KËk ÌLËt xdd„ Awedwkw dw ÌLËl KwR KkËgd Ky KËk?’ bÖB jÖM AwËMk ÌoípiwLw Kaw†Ëlw Ìjd Awgwk ÂdxQlwi„ MZ gÖcgwk kwËZ XwKwk GKxU pwoewZwËl owvgwxbK-kwRdyxZK AwËdwtwk RwxpËbk iÙZ×øk ovgwb ÌeËt xfËk xMËtxQlwi AZyËZ„ Awikw K’Rd ÌZweLwdw ÌkwËWk GKxU ÌpwËUËl LwxâQ„ Awk AwiwËbk ÌdZw xpËoËg AwËdwtwk Rwxpb ÌKwËdw lŒw dw KËk, ÌeU hËk ÌLËZ Duowp ÌRwMwËâQd„
oitUw 1984„ ÌoB xgmðxgLøwZ ‘AøwxdËil fwiê’-Gk ÌlLK RRê AkIËtËlk AwËkKxU xgLøwZ DedøwËok dwiËgwcK ovLøw„ XwKw owvgwxbK BDxdtËdk xdgêwPd„ ZLd xQl AL¡ xWBDËR„ ZwB xdgêwPdy ÌZwrËRwr I AwKnêY xQl AËdK Ìgxm„ kwRÐdxZK iZwbmêxhx£K xghwRËd GLd GKB iZwgl¹yËbk iËcø bÖB eøwËdËlk eÞxZ§xë§Zw„ xKìç BDxdtd Axgh£ß awKwKwËl xhdí bÖ’xU eøwËdl pËZw xhdí iZwbËmê xgmðwoyËbk xdËt„ Agmø Awxmk bmËKk eÞaiwËcêk Ìo oiËt owvgwxbKËbk kwRÐdxZK ÌikØKkY AwRËKk iËZw GZUw ZygÛ pËt IËVxd„ ZLd owvgwxbKËbk GK eËqk ÌdZw AwËdwtwk Rwxpb, xMtwo Kwiwl ÌP#cÖky, AwpËib ÉiwtÖd eÞiÖL„ Gk xgekyËZ pwxggÖk kpiwd xild, BKgwl Ìowgpwd ÌP#cÖky eÞiÖL„
ÌoB P×kwxm owËlk xdgêwPËd AwËdwtwk Rwxpb xdËR eÞwaêy xQËld xK dw iËd ÌdB„ ZËg xZxd GKeËqk Kw¡wxk xpËoËg xQËld LÖgB Zuek„ ZLd ÑbxdK ‘ovMÞwËi’ Awxi dgwMZ ýUwf xkËewUêwk; Awk ÌoUwB Awiwk ÌbLw eÞai xWBDËR xdgêwPd„ ZwB ÌK#ZÔpl Awk Duowp Ìgxm„ ZbÖexk AxfËo xPf xkËewUêwk owlwpDx¥d gwgk hwBËtk xdËbêm, ‘oKwËl ÌhwU Ìdtw ÂkØk AwËMB RwZyt ÌeÞo KõwËg Ìe^#QËZ pËg’„ ÌoLwËd AwiwËbk eøwËdËlk KwR AËdK„ Ìo xbd Awikw owkwxbd ÌoLwËd eËr kBlwi„ ÌdZw AwËdwtwk Rwxpb xdËRB bÖeÖËk Awiwk iËZw GËKgwËk AwdËKwkw I RÖxdtk Kiêyop KËtKRdËK xdËt ÌLËZ ÌMËld„ owcwkY KiêyËbk xbËKI Zwk iËZw ÌdZÚþÿwdyt gøx£ßk dRk Ggv ZwËbk owËa Zwk bkbhkw gøgpwk KLËdw Ìhwlwk dt„ Zwk oìæwËdk gtoyËbkI o˹wcd KkËZd Awexd gËl„
AwËdwtwk RwxpËbk dwi ÂËdxQ AwiwËbk gwløKwËlB nwËUk bmËK„ ZLd xZxd gwieìÿy køwxWKøwl AøwKxUxhýU„ kwRdyxZ I owvgwxbKZwt oiwd ebPwkYw„ kwRdyxZËZ xQËld iIlwdw hwowdyk ÌdZÚZòwcyd Pydeìÿy cwkwk ÌlwK„ owvgwxbKZwt xQËld GxëU-GýUwgxlmËiëU, Zaw gwvlwk þñwxcKwk I oiwRZËìèk ÌRwk eÞg£ßw„
RygËd dwdwiÖLy KiêËqË¢ gÉ xgxP¢ AxhšZw xQl Zwk„ RwZyt ejêwËt xgxhdí hÓxiKwt gQËkk ek gQk gøþæZw ÌmËn KËtKxU gQk gøwxck xgejêËt xZxd xQËld ejêÖbþæ„ Aopwt Agþÿwt iÙZ×øk owËa Zwk lrwBËtk Iek KËtK xbd AwËM ‘dtw xbMËìæ’ GKxU iiêþemêy eÞxZËgbd Qwew pËtËQ„
AwËdwtwk Rwxpb GkmwËbk iìèy pËld„ Gk AwËMB kwRÐdxZK eÞx¢ßtwt Zwk ÌQwU blxU okKwËkk oiaêËK exkYZ pËtxQl„ xZxd Ìo AwiËl iìèy pItwk xgntxU xd:oËëbËp xgZxKêZ„ jw ÌpwK, iìèy pItwk xbdKËtK eËkk Kaw„ ÑbxdK ovMÞwËik iMgwRwËkk AxfËo Awikw kwËZ KwR KkxQ„ pVwu AwËdwtwk Rwxpb pwxRk„ iìèy pËt GËld xKìç eÖxlm eÞËUKmd QwrwB„ ‘ovMÞwi’ Gkmwb okKwËkk ÌNwkxgËkwcy ex¢Kw„ ZwËZ Ky? Rwxpb hwB ÌZw xgËmn bËlk ÌdZw gw iìèy xpËoËg dd, owvgwxbKËbk AwËëbwld oÔË¢B NxdÅ„ lq Kklwi, iìèy AwËdwtwk RwxpËbk ew™wxgk ÌKwYw ÌQ^rw„ ovMÞwi AxfËok ÌbwZlwt xdDR kØi„ xZxd ÌPtwËk gËoB cÔiewty GKRdËK AwËMk iËZwB glËld, ‘KB, GKUw xoËMÞU xbd dw„’
jawkyxZ Ìc^wtw QwrËZ QwrËZ Adø oiËtk iËZwB Kaw glxQËld„ Gk iwËS ÌK GKRd ÑþñkwPwky okKwËkk bÖdêyxZk xbËK BxŠZ xbËt glËld, ‘AwâQw, Rwxpb hwB, iìèy pËt UwKw gwdwËZ KZ xbd lwMËg?’ xZxd GKU×I dw ÌkËM glËld, ‘ÌKD Zw KkËZ PwBËl opËRB ewkËg„’ xKQÖqY Awok RxiËt Pw ÌLËt xZxd xgbwt xdËld„ ixìèËZòk AgowËdk ek Awgwk GËoxQËld GKB AxfËo„ Ggwk xRËšo Kkw pËlw, ‘Rwxpb hwB, iìèy ÌZw xQËld; KZ KwiwËld?’ Zwk AKeU Dx£ß,‘dw, Zw Awiwk eËq oºg dt„ ptËZw owvgwxbK xQËld gËl Zw oºg xQl dw„
AwËdwtwk Rwxpb Zwk ZwkØËYøk GKxU NUdwk Rdø owkwËbËm AwËlwPø xgnt pËt DËVxQËld„ Zw pËlw nwËUk bmËKk ÌMwrwk xbËK XwKwt ÌRlËMËU Zwk Âhxggwp„ Gid NUdw AwiwËbk ÌbËm Awk NËUËQ gËl Rwdw ÌdB„ ZLd xZxd xgeögy Qw¢ËdZw Ggv owixkK mwodwcyËd gëby„ Awk Zwk ÌoB dggcÔxU G ÌbËmk kwRdyxZ, owvgwxbKZw I AwBd-AwbwlZ AŠËdk GKxU xgLøwZ dwi KwikØddwpwk lwBly (1937-84)„ ZwËK glw jwt, ixZtw ÌP#cÖky I AwËMk ‘AxMíKdøw’„ Qw¢ BDxdtd KkËZd AwËdwtwk RwxpËbk owËa„ DhËt xQËld ÌMweËd KxiDxdýU Ggv eÞKwËmø hwowdyk ewxUê døwËek ÌlwK„ DhËtB kwRdyxZk owËa owvgwxbKZwtI RxrZ xQËld„ lwBly 1961-64 owËl BË£fwËK jLd owvgwxbK xQËld, ZLd gwvlwËbËm G Ìemwt ixplw xQËld iw¢ bÖ-GKRd„ eËk KwikØdíwpwk lwBly AwBdRygy xpËoËg LøwxZ ARêd KËkxQËld„
AwËdwtwk RwxpËbk oiwËlwPdw Kkw pt bÖ’xU xgnËt„ Awk jwkw Zwk xdëbwiëb KËkd Zwkw GKxU kwRÐdxZK ipËlk ÌlwK Ggv Zwk byNê xbËdk eÞxZeq„ Zwkw ÌowxhËtZ BDxdtËdk eZd Agxc kØm-hwkZ Aqmx£ßk GKxdÅ AdÖowky xQËld„ Awk GLd Zwkw hwkZ-iwxKêd RÖxUk þñwaêËogK„ AwËdwtwk RwxpËbk xgkØ˦ GB iplxU ÌaËK Zwk ’71 owËlk hÓxiKw xdËt AxhËjwM Kkw pt„ nwËUk bmËKB ÌbLw ÌMËQ, xZxd xQËld gwvlwËbËmk þñwxcKwËkk eÞg£ßwËbk GKRd„ GKB owËa xZxd kØm-hwkZ AwxceZø oóeËKêI xQËld Dx§Mí„ G ÌbËmk gwieìÿyËbk GKUw gr AvmB PyËdk AdÖowkykÕËe ZLd Gid iËdwhwgB ÌewnY KkËZd„ GB ÌeÞqweËU ixmDk kpiwd jwbÖ xitw, xiRêw ÌMwlwi pwxfR, AwËdwtwk Rwxpb, dÖkØl Ébw KwËbk g…op AËdËK xiËl ’71 owËlk Ìmn xbËK XwKwt døwmdwl AwItwiy ewxUê eÖdMêxVZ Kkwk DËbøwM xdËtxQËld„
AwËdwtwk RwxpËbk oiwËlwPdwk Aek xgnt pËlw xZxd GkmwËbk eÞxZ AxZ AwdÖMZø ÌbxLËtËQd„ AwoËl Zwk GKxU Ìgf^wo iìæËgøk fËl eÞxZeq G Kaw glËZ ÌeËkxQl„ GUwËK Zwk GKUw hÖlB glËZ pËg„ ZËg GKB owËa iËd kwLËZ pËg, AwËdwtwk Rwxpb GkmwËbk iìèy xQËld Aùe oiËtk Rdø„ ÂcÖ xZxd dd, ‘gwieìÿy, eÞMxZmyl, AowóeÞbwxtK, iÖx£ßjÖ˦k ÌPZdwt xgmðwoy’ BZøwxb exkPËt jwkw exkxPZ, ZwËbk AËdËKB ÌRdwËkl GkmwËbk byNê mwodwiËl okKwkËK oiaêd KËkËQd, NxdÅ pËtËQd I gr gr eËb xQËld„ AwËdwtwk Rwxpb ’88 owËlk eÞpoËdk xdgêwPËdk ÌeÞqweËU GkmwËbk KwQ ÌaËK oËk AwËod Ggv Axgl˹ MYZwxìèK AwËëbwlËd eÞZøwgZêd KËkd„ Awk Ìj iplxU AwËdwtwk RwxpËbk dwiËK AKaø hwnwt xgKÚZ KËk gÉgwk ZwËK Mwliëb KËkËQ, Gk Kw¡wxkËbk iËcø Gkmwb AwiËlk Ìgxdxfxmtwxkk ovLøw bÖ-PwkRd dt, gÉ„ ZwËbk Ìo AwiËl ÂcÖ eÞËiwmd-ebK-ebxgËZ hÓxnZ Kkw ptxd, AËdËK GkmwËbk iìèy-DeËbÄw-kwÄÛbÔZ xpËoËg og oÖxgcw lÖËU KÚZwaê pËtËQd„ eËk oÖËjwM gÖËS Ìgwl I Ìhwl ewËùU ‘iÖ£ß gÖx¦’k eÞg£ßw I ‘þñwcydZwk oeq’ ÌoËRËQd„
ÌdZw pËt AËdËKB †xQËt Ìdd xdËRk AwËLk„ AwËdwtwk Rwxpb Ìo þñhwËgk xQËld dw„ xZxd Ìjog eËb xQËld, jZ oÖËjwM ÌeËtËQd, ZwËZ AËdK xKQÖ gwxMËt Ìdtw KxVd xQl dw„ AaP ÌbLw ÌMËQ jLd xZxd owvgwxbKËbk gr ÌdZw, ZLËdw UwDd owxhêËok gwËo owcwkY iwdÖËnk iËZw jwZwtwZ KkËZd„
AwËdwtwk Rwxpb ÌUÛW BDxdtËdk MZwdÖMxZK, Zaw MlwgwR, þñwaêxmKwky I oÖËjwMoìcwdy ÌdZw xQËld dw„
owvgwxbK xpËoËg Ìjid xQËld AwbmêxdÅ, ÌZixd AwËëbwlËdI AŠyKwkwg¦„ Awikw dgwMZkw iìèiÖˆ pZwi AwËdwtwk Rwxpb I AwpËib ÉiwtÖËdk Addø hxŠk g£ßÚZwt„ m² Ptd, hwnwÐmly I gwKÐgbˈ Ìo g£ßgø DeËhwMø I þôkYyt„ BvËkxR I gwvlw bÖB hwnwËZB AwËdwtwk RwxpËbk opR AxcMiøZw xQl„ Pld-glËd, AwPkËY, ýUwBËl xZxd xQËld þñZìè gøx£ßZò„ Zwk g£ßÚZw DË£Rdwk gbËl hwgdwk ÌLwkwK ÌRwMwZ„ iËd pËZw xZxd eÞxZeËqk iwawt AwNwZ dt, ixþæËûKk exkgZêËd xgmðwoy„ Zwk Ìj eÞxZhw, ÌjwMøZw I AxhšZw xQl, ZwËZ RwZyt owvgwbeË¢k oóewbK pItwB xQl þñwhwxgK, jxbI Zw pdxd„ Adø xbËK eÞPxlZ kwRdyxZk ÌgxdtËik iwËS xZxd xQËld Ìgiwdwd„ ZwËK þôkY Kkw pËg RwZyt RygËdk xgxhdí ÌqË¢ owpoy I oÖþeÄ hÓxiKwk Rdø„ og ¢ØxUxgP×øxZk ekI xZxd xQËld GKRd ÌbmËeÞxiK; xjxd ÌeÞkYw xbËtËQd AwMÞwod I AwxceZøgwËbk xgkØ˦ gwvlwËbËmk ovMÞwËi„
|
 |
|
|
|
